.

Yzedin Shelegu

HOME NEWS KULTURE

Homazh piktorit Yzedin Shelegu

Në pamundësi për të thënë disa fjalë në ditën e largimit para kohe për në parajsë, më 7 gusht 2006, të kolegut dhe mikut tim piktorit Yzedin Shelegu, po i kujtoj artistëve, bashkë-punëtorëve të tij për 50 vjet, në Berat e kudo që ndodhen, se Yzedini ka hyrë në portat e parajsës. Këto porta ai hapi me punën dhe kontributin e tij për 50 vjet, në Beratin e tij të dashur. Nuk ia bënë aspak të lehta, qytetarët beratas, artistët, regjizorët, aktorët, skenografët, piktorët, libretistët, shkrimtarët, historianët, politikanët, poetët, koreografët, instrumentistët dhe këgëtarët, administratorët e Beratit, por ia rënduan me mospjesmarrjen e tyre në ceremoninë mortore. Biografinë artistike të Shelegut e kisha përfunduar kohë më pare. Po e botoj tani në shënjë mirënjohjeje për kolegun dhe artistin, për njeriun që për simbol kishte vetëm punën, që për 50 vjet i dha aq shumë artit dhe kulturës së Beratit.
*
Yzedini lindi më 14 janar 1936 në lagjen “Çelepias” në një familje zanatçinjsh, me traditë në punimin e lëkurave, i biri i Muhametit dhe i Qerimesë. Gjatë shkollës 7- vjeçare i lindi dëshira për lëndën e vizatimit, ku nën drejtimin e mësuesve të pare të vizatimit në Berat, Fiqiret Ymeraj dhe Dhimitër Buda, si dhe në kursin e pikturës në shtëpinë e kulturës në vitet 1949-1950 (restoranti “Shtëpia e Bardhë” sot), në drejtimin e artistit të madh shkodran Vladimir Jani do të merrte drejtimin e pakthyeshëm drejt rrugës së bukur të artit. Në vitin 1952 fitoi konkursin për të ndjekur liceun artistik “J. Misja” në Tiranë, të cilin e përfundoi më 1956 nën drejtimin e artistëve të mëdhenj shqiptar Abdurrahim Buza, Odise Paskali dhe Kristina Hoshi.
Me mbarimin e liceut në vitn 1956 do të kthehej në Berat, ku fillon si mësues në shkollën pedagogjike, dhe së bashku me Budën dhe Capon hapin të parën ekspozitë arti në Berat. Për artet figurative në Berat nga viti 1944 deri në 1957 kam folur gjerësisht në studimin tim të botuar në gazetën “Lajmëtari” date 17 tetor 2005, ku padyshim, Shelegu zë një vend tepër të rëdësishëm krahas S. Capos, Dh.Budës, Ll.Myzeqarit, H. Nallbanit G. Ikonomit, Th. Papës, Në këtë periudhë piktori Shelegu është një nga më aktivët në jetën artistike në Berat.
Pas mbarimit të liceut punon si mësues vizatimi në shkollat pedagogjike të qytetit të Beratit dhe Fierit, dhe në vitin 1963 kthehet përfundimisht në Berat ku punon si skenograf deri në ditët e fundit të jetës në Pallatin e Kulturës.
Që nga kjo ekspozitë për plot 50- vjet Shelegu do të jetë një nga artistët më të dashur në qytetin e Beratit që pa dyshim ka lënë gjurmë në artet vizive si piktor, skenograf, skicograf, kostumograf, dizajner, mësues, madje në momente të vështira të jetës edhe si pastrues i kanaleve të ujërave të zeza dhe si punëtor në ndërtim.

Piktori
Gjatë karrierës 50-vjeçare në fushën e artit Shelegu ka marrë pjesë në të gjitha ekspozitat e organizuara në Berat si dhe në shumë pjesëmarrje kombëtare dhe ndërkombëtare. Ka hapur disa ekspozita personale ku vlen të përmendim ekspozitën kushtuar qytetit të lindjes, Beratit, me 30 vepra më 28 nëntor 1983. Në 30 maj 1987 në bibliotekën e Beratit ekspozoi me 124 punime, nga të cilat 24 u vendosën në institucionet kryesore të Beratit. Gjatë karrierës së tij si piktor ka fituar në nëntor 1974 në ekspozitën “30 vjet çlirim” çmimin e 3-të me peizazhin “Mangalemi” dhe në ekspozitën “40 vjet PPSH” nëntor 1981 ka fituar çmimin e parë në grafikë me veprën “Tufan në dovlet” Por ajo që është më e rëndësishme është pjesëmarrja në ekspozitën e pikturës ndërkombëtare në Napoli, Itali, në 16 dhjetor 1995, ku fitoi çmimin e parë në pikturë. Eshtë vlerësuar me medaljet “Naim Frashëri” dhe “Për Shërbime të shquara shtetërore dhe shoqërore” nga Presidiumi i Kuvendit Popullor.
Vepra e Shelegut ka një gjeografi të gjerë, ajo gjendet në Berat, Shqipëri dhe në shumë vende të botës. Shtëpia e Shelegut është një galeri më vete ku ruhet i gjithë koleksioni i tij i paprekur.

Skenografi dhe kostumografi
Ka realizuar mbi 230 premiera me trupat profesioniste e amatore si dhe me shoqata të ndryshme artistike e kulturore. Ka pasur një bashkëpunim të suksesshëm me regjizorët, aktorët dhe skenografët. Njëkohësisht ka qenë skenograf, kostumograf dhe butaforist i teatrit të kukllave të Beratit. Duke fituar edhe disa çmime, si çmimin e parë në takimin e teatrove në Lezhë me skenografinë e dramës “Dy krisma në Paris”, çmimin e parë në nëntor të vitit 1987 me dekorin për fëmijë “Dhurata të Bukura”, organizuar nga RTSH. Ndërsa çmimet lokale në skenografi ishin monopol i Shelegut. Ka fituar çmimin e parë kombëtar për kukulla me dekorin e premierës “Lepuri mendjemadh”. Me vlerë të madhe për etnografinë e Beratit janë edhe kostumet e Beratit për të cilat punoi plot 15 vjet në të gjitha trevat e Beratit, të cilat u botuan në albumin e Institutit të Kulturës Popullore në Tiranë, vizatimet origjinale të kostumeve ruhen në familjen e tij.

Dizajneri
Organizimi i ekspozitës së parë në Berat në 1957, së bashku me Capon dhe Budën, hapja e galerisë së parë të arteve në Berat më 13 shtator 1984, përveç pjesëmarrjes si artist me veprën “Mangalemi”, por edhe organizimi figurativ si dhe dizajnimi i kësaj galerie mbajnë firmën e Shelegut. (“Punë të mirë ka bërë për organizimin e skicimin e galerisë piktori Yzedin Shelegu”, “Kushtrimi”, 6 tetor 1984.) do të jenë pika më e lartë e kontributit të tij në fushën e arteve vizive në Berat. Autorësinë e tij mbajnë organizimi i ish -muzeumeve: Muzeu i luftës Berat, Arkeologjik, i Arkitekturës, i Arsimit si dhe një rol të rëndësishëm ka luajtur në Muzeun Kombëtar Etnografik të Beratit, me organizimin e eksponateve dhe skicimeve etnografike. E gjithë reklama në fushën e artit në Berat është përballuar për 40 vjet nga Shelegu. Ka fituar çmimin e parë në konkursin e organizuar nga Ministria e Industrisë me siglën “Beratekst” si dhe çmimin e parë në konkursin “Folk95” me simbolin e Festivalit Folklorik Kombëtar organizuar nga Ministria e Kulturës në Berat më 1995.

Mësuesi i vizatimit
Një nga fushat tepër të dashura ka qenë mësimdhënia. E filloi karierën si mësues në shkollat pedagogjike të Beratit dhe Fierit e më pas në kabinetin metodik të arsimit në Berat. Për disa vjet drejtoi kursin e pikturës në shtëpinë e pionierëve duke përgatitur një brez të tërë piktorësh, si Agron Shehu, Agron Polovina, Nezir Ago, Llambrini Dëna, Vlash Droboniku, Klement Mbrica etj.

Muza e Shelegut, Berati
Duke e njohur shumë thellë veprën e Shelegut, në të gjitha gjinitë ku ai lëvroi, unë mund ta quaja një artist që kishre rënë në dashuri që në fëmijëri dhe deri në fundin e jetës me qytetin e tij të lindjes. Mjafton të shikosh veprën e tij, e cila dominohet nga arkitektura, drita, ngjyra, linja e saktë. Çdo motiv në veprën e tij në pikturë, skenografi, kostumografi, skicografi e merr nga Berati. Harmonia arkitektonike e Beratit është edhe tipar i veprës së tij. Me këto mjete stilistike që ai i ka marrë nga Berati, ai ka ledhatuar Beratin në veprën e tij.
Dashuria e madhe për arkitekturën, kulturën dhe historinë e Beratit ka pasur edhe koston e saj, i ka kushtuar shumë vuajtje në diktaturë. Në vitin 1967 në ekspozitën “Gurskalitësit” kishte ekspozuar disa grafika bardhë e zi nga Berati. Grafikat kishin anuar më tepër nga e zeza, kjo si veçori stilistike dhe përzgjedhje në shërbim të formës. Mbase pasqyronin ngjyrën në të cilën ishte zhytur Shqipëria! Mbase artisti i kishte bërë për të kuptuar ai dhe të tjerët se ngjyrat, tema, ideja, forma, përmasat kishin zot dhe nuk ishin në dorë të artistit! Për të kuptuar se si duhet të trajtonte Beratin në veprën e tij, si të përdorte ngjyrën e zezë, Shelegu u dërgua për të pastruar ujërat e zeza të Beratit.
Në fillimet e demokracisë në dhjetor 1990, Yzedini iu bashkua lëvizjes demokratike për të pastruar vërtet ujërat e zeza që kishin përmbytur Shqipërinë, duke bërë për herë të parë performancën artistike, që të gjithë qytetarët Beratas e kujtojnë, duke dalë nga kornizat e telajos dhe në vend të saj përdori muret e Pallatit të Kulturës duke denoncuar publikisht të zezën që kish pllakosur Shqipërinë.
Yzedin Shelegu ka zënë vendin e tij në artin dhe kulturën e Beratit, duke qenë simbol i punës.

Kastriot Dervishi piktor, skenograf

Lajmetari:04.09.2006. |top | Commente | Printo