Esmeralda Kosaxhi, IV a K.Capo
Ese
Pėrfytyroni... Jo, skeni pse, mjafton qė e pėrjetojmė ēdo ditė. Ti shpėtosh
paradoksales, absurdes, skandalozes dhe asaj qė pashmangshmėrisht e quajnė
normale. Ti shpėtosh kėsaj gremisjeje, deformimi duhet njė shpirt thellėsisht
i pastėr, qė nuk mund tė mos jetė dhe thellėsisht ėndėrrimtar. Arratisja
e tyre e vetme, krijimi imagjinar i njė realiteti tjetėr ėshtė mundėsia
qė ata me vetsiguri dhe dashamirėsi ia ofrojnė vetes. Ndjeshmėria, emotiviteti
i fundos krejt nė kėtė hon ėndėrronjės. Pastaj, pastaj vjen pritja, njė
pritje e ankthshme...
Njerėzit shpesh ngatėrrojnė ndjeshmėrinė me dobėsinė. Tė jesh i ndjeshėm,
do tė thotė tė nėnshtrosh shpirtin ndaj ēdo ngacmimi tė jashtėm, tė lejosh
gdhendjen e gjurmėve tė trishtimit, dėshpėrimit, vuajtjes, haresė dhe pastaj
kėto gjurmė ti pėrēohen ndėrgjegjes. Ndėrsa shpirti elastikisht kthehet
si mė parė, i pastėr, i freskėt, i gatshėm.
Kurse tė jesh i dobėt do tė thotė tė nėnshtrosh ndėrgjegjen ndaj sfilitjes
sė jashtme, duke i pėrēuar mė pas nė shpirt, ku grumbullohen. Dhe kėtu
fillon dhembja, shtypja, frika. Kjo sdo tė thotė qė tė ndjeshmit nuk ndiejnė
dhimbje, absolutisht. Por, dhimbja e tyre ėshtė e njė natyre tjetėr, ajo
e ka fillesėn te shpirti dhe kjo e bėn mė sublime.
Ėndėrrimtarėt janė tė ndjeshėm dhe ndėrgjegja e tyre, enciklopedi gjithėnjerėzore
ndėrton, skicon, me pjesėmarrjen ekskluzive tė shpirtit, ėndrrat. Ėndrrat,
qė koha ose pėr tė qenė mė konēiz, fati, mund ti kthejė nė njė ardhmėri
tė bukur e tė lumtur ose nė njė fjalė tė vetme: desiluzion.
Fati filozofikisht ėshtė pėrcaktuar bashkim i nevojshmėrisė dhe rastėsisė.
Fati qėndron pezull mbi ēdokėnd. Thonė se gjeniu (Bonoparti) ishte i shqetėsuar
para fillimit tė betejės sė Marengos, ndėrkohė qė legjionarėt prisnin fjalimin.
Kjo sepse kishte dalė njė diell i shkėlqyer e qė kishte munguar nė Austerlitz,
dielli i vetėm qė sjell fitore e entuziasėm. Nėse gjeniu, i aftė pothuaj
pėr gjithēka, ndruhet, trembet ose mbase dhe tmerrohet nga supersticione
tė pabaza, atėherė ngrihet pikėpyetja mbi kokėn e njerėzve tė ndjeshėm e
ėndėrrimtarė.
Nuk e di sa afėr tė vėrtetės mund tė jetė ky refleksion sipėrfaqėsor,
por ajo qė shpresoj ėshtė tė jetė larg llafollogjisė sė mėrzitshme qė vėrtitet
rreth gjėrave tė ditura nga tė gjithė.
- Megjithatė, ajo qė dua tė them se tė ndjeshėm apo tė pandjeshėm, ėndėrritarė
apo realistė praktikė, si thotė dhe njė kėngė e mrekullueshme: I guess,
I will always be a soldier of fortune (Mendoj se gjithmonė do tė jem njė
ushtar i fatit).
Esmeralda
Kosaxhi