Tregu qė vret ēdo ditė qytetarėt
Ka disa vite qė fermerėt shqiptarė nxjerrin nė treg
prodhime tė simuluara me lloj- lloj hormonesh qė kanė
zhdukur ēdo shije tė perimeve, frutave, bostaneve dhe mishit. Qytetarėt
shkojnė nė treg dhe shohin domatet, pjeshkėt, bostanet qė nė pamje tė parė
tė joshin me ngjyrėn, formėn e shėndetshme. Kur shkon nė shtėpi dhe pas
larjes provon shijen e tyre zhgėnjehesh. Perime dhe fruta pa shije. Po ēfarė
ka ndodhur nė teknologjinė e prodhimit tė fermerėve tanė? Ata kanė mėsuar
nė mėnyrė klandestine tė pėrdorin simulantė hormonalė pėr tė nxitur rritjen,
pjekjen sipėrfaqėsore dhe volumin e perimeve dhe frutave. Thuhet se simulantėt
hyjnė nė Shqipėri kontrabandė, pa asnjė lloj ēertifikate pėrbėrje dhe pėrdorimi.
Thuhet, (them thuhet se asgjė nuk ėshtė bėrė e qartė pėr konsumatorėt nga
organet qė pėrgjigjen ligjėrisht pėr mbrojtjen e tij) se kėto prodhime e
dėmtojnė rėndė shėndetin e njerėzve. Thuhet se kėto simulantė vrasin ngadalė
pėrdoruesit e perimeve, frutave dhe mishit, por ende nuk e kemi dėgjuar
fjalėn e mjekut pėr kėtė ēėshtje.
Simulantėt hormonalė mund tė pėrdoren nga njė pjesė e fermerėve edhe nė
vendet e tjera evropiane, por gjithēka realizohet mbi baza shkencore dhe
rrepėsisht tė kontrolluara nga specialistėt. Sidoqoftė kjo mėnyrė pėrdoret
nė prodhimin pėr konsum tė qindra miliona njerėzve, duke ruajtur edhe prodhimet
bio. Ndėrsa te ne pėrdorimi i simulantėve hormonalė bėhet nga individė qė
nuk dinė asgjė pėr efektet e tyre, ndėrkohė qė tregu ka qenė i tejngopur
me prodhime frutash dhe perimesh bio pėr shkak tė numrit tė vogėl tė popullsisė.
Sidoqoftė specialistėt nė bashkinė e Beratit duhet tė kontrollojė tregun
dhe prodhimet e tij pėr tė mbrojtur qytetarėt nga kėto prodhime. Duhet tė
paralajmėrojnė qytetarėt pėr mashtrimin e fermerėvė pa ndėrgjegje, tė cilėt
para fitimeve tė tyre nuk duan tia dinė pėr shėndetin e njerėzve qė janė
klientėt e tyre.
Nė Shqipėri ndjenja e humanizmit nė pėrgjithėsi mungon. Nė botėn e qytetruar
kjo ndjenjė pėrcakton nė njė masė tė madhe sjelljet dhe marrėdhėniet midis
qytetarėve. Natyrisht shteti ligjor ėshtė garanti i madh i qytetarėve. Nė
botėn e qytetruar humanizmi mund tė burojė nga iluminizmi, mund tė jetė
edhe humanizėm qė rrjedh nga besimi te Zoti. Te ne mungon ēdo lloj humanizmi
(me pak pėrjashtime). Ndaj bėhet i domosdoshėm shteti ligjor, qė rregullon
marrėdhėniet midis grupeve tė ndryshme nė njė shoqėri. Po shpesh shteti
ne banorėve tė kėtij trualli na ka lėnė nė dorė tė mashtruesve, horrave,
qėnieve me mendje tė ngushtė qė besojnė vetėm te Shėn Paraja. Nėse ka njė
luftė tė suksesshme ndaj trafikut tė drogės nga policia, ende nuk ka ligje
pėr trafiqe tė tilla si simulantėt hormonalė qė po vrasin prodhimin e traditės
nė vend dhe po rrezikojnė jetėn e banorėve. Mund tė ketė vakum ligjor, por
le tė veprojnė vendimet e kėshillit tė bashkisė, me kontrollet e specialistėve
tė kėsaj bashkie dhe drejtorive pėrkatėse. Nėse do tė kishte njė pėrkujdesje
tė tillė edhe fermerėt do tė tregoheshin mė njerėzorė me klientėt e tyre,
jo nga vetėdija, por nga frika e ndėshkimit ligjor.
Yzedin Hima
Y. Hima