Editoriali i "Lajmetarit"
kronika e numrit 139 date 8 maj 2006

Home Info Na shkruani Foto nga Berati Lajmet e tjera Arkiva Forumi i Lajmetarit

. Foto:K. Dervishi

 

 

HOME NEWS EDITORIALE

Zhveshje e gjuhės, apo shplarje e trurit?!

 

 

Ndihmesa e organizatave joqeveritare qė kanė vepruar dhe veprojnė nė Shqipėri ėshtė dhe ka qėnė e madhe nė rrugėn nga diktatura nė demokraēi. Nėpėrmjet trainimeve, seminareve, ndihmave materiale, bisedave me qytetarėt kėto organizata e kanė lehtėsuar disi udhėn e mundimshme nė kėtė tranziēion. Natyrisht ka patur dhe ka mjaft shembuj tė deformimit tė funksionit tė kėtyre shoqatave , kur ato janė kthyer nė ndėrmarrje qė u kanė shėrbyer dhe u shėrbejnė vetėm drejtuesve tė tyre, duke devijuar nė kėtė mynyrė ndihmesėn e taksapaguesve tė Europės dhe Amerikės.
Sidoqoftė nuk ėshtė ky synimi i kėtij shkrimi, por fenomeni qesharak, por edhe tragjik njėherėsh qė vėrehet nga pjestarė , drejtues, apo edhe ndjekės tė OJQ-ve.
Nė emisionin “Zonė e Lirė”, qė transmentohet nga TV-Klan dhe drejtohet nga gazetari Artur Ēani, pikėrisht nė emisionin e njėqindė tė tij u prezantua njė vajzė e vogėl, vetėm 14 vjeē, e ēila rezultoi drejtuese e njė OJQ-je pėr tė rinj Kur ajo nisi tė fliste, tė gjithė ata qė e kanė ndjekur kėtė emision do tė kenė vėnė re se gjuha e saj nuk ishte gjuha e njė fėmije 14 vjeē, nuk ishte gjuha e njė vajzė nė klasėn e shtatė tė shkollės 9-vjeēare, nuk ishte as gjuha e njė nxėnėsi mesatar, as gjuha e njė nxėnėsi tė shkėlqyer nė mėsime. Ishte njė gjuhė pa moshė, e pavarur nga shkolla, pa nivel ēulture, pa ngjyrė. Ishte njė gjuhė e ftohtė llamarinė, e ēmineralizuar nga ēdo pasuri leksikore, e ēmineralizuar nga ēdo formė tingullore dhe sintaksore. Ishte njė ligjėrim qė tė kallte datėn pėr nga mungesa e njerėzores, nga mungesa e gabimeve tė natyrshme tė moshės dhe shkallės sė njohjes, njė ligjėrim prej roboti qė nuk pėrēillte asnjė kumt njerėzor, njė gjuhė uniforme prej luftėtarėsh. (Fėmija 14 vjeē kishte marrė pėrsipėr tė emanēiponte politikėn dhe gjithė jetėn shoqėrore nė vend, mesa mundėm tė kuptonim nga fjalėt e saj) Njė shformim tė tillė, tė denjė pėr t’u shfaqur vetėm nė njė emission plot gjetje tė kėsaj natyre si “Zonė e Lirė”, e ndeshim edhe nė ėorkshope, konferenēa, takime dhe biseda qė zhvillojnė ēdo ditė OJQ tė ndryshme. Djem dhe vajza, burra e gra, tė shkolluar dhe tė paarsimuar flasin tė njėjtėn gjuhė tė zhveshur dru, tė njėjtėn gjuhė tė ēmineralizuar, pa individualitet si kokrriza e rėrės. Kur e dėgjon kėtė mėnyrė tė artikuluari (as qė bėhėt fjalė pėr njė formė tė menduari), pyetja e parė qė tė lind ėshtė : Nė ēilėn OJQ bėni pjesė zonjushė, zonjė a zotėri i nderuar?
Edhe mė e dukshme dhe mė e dėmshme bėhet kjo dukuri kur zyrtarė tė shtetit , ardhur nga pėrvoja tė gjata OJQ-sh komunikojnė me qytetarėt me kėtė gjuhė tė kara-kumit. Qytetari qė bie nė kontakt me kėto speēie, i hutuar nga moskuptimi tund kokėn dhe bėlbėzon: nēė, nēė, nēė, nēė…! Sa i ditur qė ėshtė! Foli njė orė tė tėrė pa ndsalim dhe unė i mjeri nuk kuptova asgjė!
Kur dėgjon kėtė gjuhė qukapikėsh vėren se shplarja e trurit, djerrina e shpirtitnuk ndodh vetėm nė diktaturė, por edhe nė tranziēionin e saj pėr nė demokraēi. Kjo dukuri nėse do tė pėrhapet dhe do tė bėhet mbizotėruese do t’i sjellė njė dėm tė pallogaritshėm gjuhės si mjet komunikimi dhe identitet kombėtar, formuar gjatė shekujve, do t’i sjellė njė dėm tė madh vazhdimėsisė intelektuale dhe shpirtėrore tė banorėve tė kėtij trualli.
Yzedin Hima

Lajmetari: 08.05.2006. |top | Commente | Printo