Home Info Na shkruani Foto nga Berati Lajmet e tjera Arkiva Forumi i Lajmetarit

.

 

 

Titujt kryesore

Kështjella e Beratit pushtohet nga poetët

Editorial

Krizë për abonetë e urbanit në Berat

POLIÇAN, NJE SHKOLLE PER FEMIJET E NGUJUAR

Kronika e javes shkurt

Bogova, burimi i rrezikuar

Formimi qytetar i nxënësve të shkollës së mesme

Nderohen me tituj nderi disa personalitete të shkencës

Berati, kronika e jetës qytetare

E papritura
Në kujtim të Vexhi Buharasë)

Tomori, vazhdon variantin në vendnumëro

Bilardistët e “Tomorit” në kampionat

HOME NEWS KRONIKA

Formimi qytetar i nxënësve të shkollës së mesme

Howard Gardneri, një nga psikologët më të njohur në ditët e sotme mbron tezën se shumica e nxënësve për shkak të të mësuarit të papërshtatshëm nuk kuptojnë shumicën e gjërave që ata kanë mësuar në shkollë. Për shkollën tonë vlen ky konstatim i psikologut të njohur amerikan, por ajo që është edhe më shqetësuese, nxënësit tanë për shkak të fatit tonë historik, prapambetjes së kurrikulës, kanë një formim që jo vetëm lind moskuptime, por në mjaft raste sjell edhë keqkuptime. Vendi tani ka hyrë në rrjedha të integrimit europian dhe shkolla ka për detyrë që, në mos t’u prijë këtyre integrimeve, të paktën të mos i pengojë. Para shkollës sonë del detyrë formimi i qytetarëve të nesërm të Europës së Bashkuar.
Natyrisht kurrikula aktuale ende nuk i përgjigjet më së miri një formimi të tillë, por një mësues i kujdesshëm dhe i vetdijshëm për synimin e shkollës sonë mendoj se gjen hapësirë për të realizuar këtë lloj formimi që do t’u shërbejë nesër qytetarëve për të konkuruar në tregun e punës, për t’u integruar në botën e qytetruar.

Ndryshimi nis te tekstet që studjohen dhe analizohen

Po sjell një shembull nga përvoja si mësues i letërsisë. Për orët e leximit jashtë klase, në vitin e tretë të shkollës së mesme të përgjithshme u dhashë nxënësve paraprakisht një tekst letrar të një autori krejt të panjohur te ne: Par Lagerkvist, nobelist suedez. Tregimi titullohej “Eshtrat e nderuara”. Tregimi lexohej për rreth 2 minuta. Nxënësit kursyen me këtë rast një javë kohë për të lexuar ndonjë roman disa qindra faqesh të autorëve të para tre shekujve, kursyen edhe 900 lekë për të blerë romanin e periudhave romantike a realiste të shekullit të XlX, romane që jepen rëndom nga mësuesit e letërsisë për leximet jashtë klase. Për tekstin e dhënë nxënesit shpenzuan vetëm 5 lekë për të bërë një fotokopje. U lashë detyrë që të lexonin me vëmendje tregimin dhe, sipas një skeme paraprake, të shënonin gjithçka që kishte të bënte me kuptimin e tekstit, dallimin e vlerave artistike dhe përjetimin estetik të tekstit letrar.
Për të mos lodhur auditorin e nderuar po jap me pak fjalë subjektin e këtij tregimi të shkurtër: Dy popuj kishin bërë luftë të madhe kundër njeri-tjetrit dhe qenë mjaft krenarë për këtë fakt. Të mbijetuarit jepeshin me mish e me shpirt për të mbajtur gjallë pasionin e kujtimeve të kësaj lufte. Nga çdo anë e kufirit, ku qenë zhvilluar përleshje dhe luftëtarët e të dy palëve kishin masakruar në mënyrë të llahtarshme njeri-tjetrin, qenë ngritur përmendore të madhërishme për nder të të rënëve që qenë sakrifikuar për atdhe dhe tani preheshin në trojet respektive. Të dy popujt vinin aty për pelegrinazh , secili pranë të rënëve të vet. Aty liderët u drejtoheshin turmave me fjalime të zjarrta për heronjtë e shenjtëruar në një vdekje të lavdishme. Ndërkaq në të dy anët e kufirit u përhap zhurma e kobshme se diçka e mënxyrshme ndodhte gjatë natës në fushat e moçme të betejës: të vdekurit kishin dalë lugetër dhe ngriheshin netëve nga varri dhe piqeshin me shoqi-shoqnë sikur të qenë pajtuar. Këto zhurma shkaktuan në të dy anët një zemërim të thellë. Heronjtë që nderoheshin gjer në përgjërim nga një popull i tërë shkukëshin dhe u takuakëshin me hasmin, u pajtuakëshin me të.
Të dy kombet ngritën nje komision që të hetonte çështjen. U vunë në përgjim pas disa trungjeve të tharë pemesh dhe pritën natën. Gjithçka qenkësh e vërtetë. Nga fusha ngriheshin në mesnatë ca trajta të përzishme që kalonin kufirin. Në duar mbartnin diçka. Përgjuesit mësynë mbi ta gjithë zemërim. “Si ore, ju që u flijuat për atdhe etj...”
Heronjtë e rënë në luftë i vështruan me habi anëtarët e komisionit: Çfarë thoni, ore?! Ne urrehemi për vdekje më shumë se kurrë ndonjëherë! Por, ne thjesht po shkëmbejmë eshtrat tona. Qe bërë rrëmujë e hatashme këtu…
Diferenca të mëdha brenda një klase

Në klasë gjatë diskutimit për kuptimin e këtij teksti letrar pati disa reagime nga nxënësit: grupi a. “Është një tregim për atdhedashurinë, shenjtërinë e kufijve”, u shpreh një nga nxënësit. “Një popull që humbet vigjilencën bie në robëri”, shtoi një nxënës tjetër. Me ç’duket tekstet me plot defekte, deformimi i mësuesve qe përcjellë fatkeqësisht te fëmijët në trajtën më të ngurtë. Grupi b: “Ne nuk e kemi të qartë, nuk e lexojmë dot kuptimin e këtij tregimi, kërkojmë nga mësuesi shpjegim plotësues.”
Ndryshimi nis te përftimi kuptimor

a. Bota është e mbushur me kufij ndarës

Kufijtë nisin që nga kjo klasë, ku dalloheshin qartë kufijtë a kufizimet.
Lumturisht një grup i vogël nxënësish e kishte rrokur plotësisht mesazhin kuptimor të përcjellë me një formë të përkryer artistike te ky tekst letrar, i denjë për një nobelist si Par Lagerkvist. Përgjigjja e këtij grupi qe pak a shumë e tillë : “Është një tekst i mrekullueshëm me kuptim të fuqishëm simbolik. E kaluara barbare e njerëzimit kap prej duarësh, prej mendjesh njerëzit duke i penguar të ecin përpara, duke ua helmuar me urrejtje të sotmen. Një popull që përtyp si çamçakiz të kaluarën është i destinuar të mos jetojë të sotmen dhe vë në dyshim të ardhmen. Bota është e mbushur me kufijë ndarës. Kufijtë janë shenja dhe konvencione të një bote të ndarë nga paragjykimet, dallimet kulturore, fetare, ekonomike. Sot ata janë pengesë e madhe për proçesin e integrimit.”
Pas një dritë të tillë të hedhur mbi këtë tekst pati reagim edhe nga mjaft nxënës të tjerë, të cilët në fillim u shprehën se nuk e kishin kuptuar tekstin: “Parë në këtë kënd kufiri duhet të jetë vija e bashkimit të dy kombeve, të dy popujve. Mitet, heronjtë, kujtimet pasionante për të kaluarën shpesh e pengojnë procesin e integrimit të sotëm, ose
“Ky kufi egziston kudo në Europë dhe në botë. Mund të jetë kufiri në veri të Shqipërisë, në lindje të saj, mund të jetë kufiri në lindje të Greqisë, kufiri në lindje të Polonisë etj. Këta kufij ende mbartin një ngarkesë të tillë, ndonëse flitet për integrime e Europë të Bashkuar.”
Nxënësit, falë asocacioneve folën për një kufi të tillë të përgjakur midis Francës dhe Gjermanisë, ku janë zhvilluar përleshje të përgjakshme për një krahinë që herë i kalonte njërës palë e herë palës tjetër, kufi që nuk egziston më falë emancipimit të të dy palëve dhe futjes në BE, duke flakur tutje urrejtjen, pasionet për të kaluarën e hidhur.
Pastaj u diskutua për historinë e kombeve dhe mësimet që duhen nxjerrë nga historia. Lindën pyetje mjaft interesante si: historia shkruhet siç ka ndodhur apo rregullohet rrugës? Historia e kombit tonë a është shkruar? A është ajo reale, e pandikuar nga qëndrime ideologjke dhe të njëanëshme?
Heronjtë janë apo krijohen ? Adhurimi për ta e pengon integrimin e sotëm? Nesër cilët do të jenë heronjtë e Europës së Bashkuar? Pse nuk gjenden në parqe e lulishtet tona heronjtë e mendimit të këtij kombi, por vetëm njerëz me revolver, me pushkë, mbi tank etj?!
A ka integrim të historisë nesër në Europën e Bashkuar?
Popujt që krenohen me luftrat, përleshjet, masakrat, mitet, heronjtë, që bëjnë pelegrinazh në vendet ku janë zhvilluar beteja të përgjakshme, që mbajnë fjalime duke himnizuar të kaluarën, duke nxitur urrejtjen për tjetrin, në cilën pjesë të Europës spikasin?
Ndryshimi nis te formimi i shijeve të holla estetike

Pa dyshim është komponenti më i rëndësishëm i orës së mësimit. Nëse nuk do të lindnin moskuptime dhe keqkuptime të nxënësve për tekstin letrar, ora e mësimit mund të fillonte pikërisht me përftimin estetik të tekstit letrar. Nxënësit, natyrisht edhe me ndihmën e njëri-tjetrit dhe të mësuesit arritën në përfundimet se tregimi ka një kumbim të fortë simbolik. Një nga simbolet më të spikatur është kufiri si simbol i kufizimit, si simbol i ndarjes, si simbol i diferencave, simbol i mendjeve të kufizuara, si simbol i shkretimit fizik e shpirtëror. Në tekst në të dy anët e kufirit flitet për shkreti, trungje të tharë dhe fantazma të përzishme që ngrihen netëve. Një tjetër simbol është përmendorja e ngritur në nderim të të rënëve. Ajo është simbol i hipokrizisë (kujtoni thënien e fantazmave se dikur i kishin varrosur shpejt e shpejt, madje duke u ngatërruar edhe gjymtyrët), simboli mashtrimit të turmave.
Një simbol tjetër janë edhe eshtrat e nderuara. Nderimi i tyre është nderim hipokrit (kujtoni varrimin e tyre shpejt e shpejt, duke ua ngatërruar pjesët e trupit me ato të armikut të tyre ). Eshtrat nderohen për të ruajtuar pushtetin, eshtrat nderohen për të konservuar urrejtjen për fqinjin, për të çimentuar kufirin, që do të thotë për të çimentuar ndarjen. Të rënët në këtë rast poshtërohen duke u shfrytëzuar për t’i hedhur hi syve turmave. Pas idhujve, dihet fshihet diktatura. Ato eshtra të nderuara, në fakt, janë një pengesë e madhe për miqësinë midis dy popujve, një pengesë për lëvizjen e lirë në të dy anët e kufirit, një pengesë për lëvizjen e lirë të njerëzve, të ideve, të mallrave. Ato eshtra të nderuara, ndonëse janë të përziera me eshtrat e armikut respektiv, janë tirania e popujve respektivë, janë pranga në kujtesën e mpirë të turmave në të dy anët e kufirit. A mund të jenë pjesë e Europës së Bashkuar, bie fjala, këta dy popuj që urrehen për vdekje? A mund të harrohet ky kufi i përgjakur, ku urrejtjen nuk e ka tretur as vdekja, nuk e ka tretur as varri? A është gati për t’u integruar në BE një territor i tillë?
Siç shihet, është e mundur që me një tekst të tillë letrar mund të dlirosh mendjet e topitura të nxënësve nga një letërsi e dobët ilustrative që me shumicë gjendet në tekstet e leximit dhe letërsisë në shkollën tonë. Me një tekst të tillë mund të zbulosh se nxënësit tanë munden të studjojnë me sukses një tekst nga letërsia moderne, të formojnë shije të holla estetike, të formohen si qytetarë me virtyte, të formohen si qytetarë me mendje të hapur dhe shpirt të lirë kritik, me humanizmin, tipare e virtyte këto të një qytetërimi ku ne synojmë të integrohemi.

Ju faleminderit!

Lajmetari:2.05.2006. |top | Commente | Printo