Home Info Na shkruani Foto nga Berati Lajmet e tjera Arkiva Forumi i Lajmetarit

.

Kulla e Bajrakut (e Flamurit)

Titujt kryesore

Parlamenti i qytetit në fund të mandatit

Editorial

Kundërshtohet zhvendosja e spitalit Obstentrik-Gjinekologjik

Vidhet një dyqan para komisariatit të policisë

Kronika e javes shkurt

Bogova, burimi i rrezikuar

Uji i ndotur rrezikon mbylljen e 7 ujësjellësve

Avokati i Popullit në Berat

Më në fund bashkia e Beratit me këshill kulture... të paligjshëm

Berati, kronika e jetës qytetare

E papritura
Në kujtim të Vexhi Buharasë)

Erzeni – Tomori, “paqe nën ullinj”

Bilardistët e “Tomorit” në kampionat

HOME NEWS KULTURE

Berati, kronika e jetës qytetare

Shekulli XVIII

Viti 1703

Valiu i Rumelisë urdhëron qeveritarët e krahinës së Beratit që të përgatisnin ushqime, meqenëse ai do të bënte shetitje në atë krahinë. Në krahinat ku nuk shkonte, mblidhej një taksë në të holla…, por kjo nuk ishte e gjitha. Kështu në taksat e rënda që shlyente popullsia e qytetit të Beratit, përfshiheshin edhe shpenzimet për rindërtimin e urës së qytetit…

Viti 1715

Sanxhaku i Vlorës i thoshte banorëve të Beratit: “Në rast se nuk vini e bëni roje në kalanë e Vlorës me familjet e fëmijët deri në moshën shtatë vjeç, duhet të më jepni patjetër tetë a nëntë qese me akçe…, sipas një llogarie për një hane (10 shtëpi të zakonshme).

Viti 1715

I drejtohet kadiut të Beratit dhe naibit të Mallakastrës një urdhëresë për vjelja e detyrimeve kontribut për fshatarsia raja të Përmetit dhe Tepelenës që u ngrit për mos pagimin e taksave. Kundër tyre u dërguan esnafet e Beratit, të cilët kishin detyrë mbrojtjen e këtyre zonave. Dy vjet më vonë shpërtheu kryengritja edhe në krahinat e Beratit dhe Mallakastrës, të cilat nuk paguanin taksën “ndihmë në kohë lufte”.

Viti 1735

Pjesa derrmuese e banoreve te Beratit, por edhe të Vlores dhe krahinat përreth, e lëshuan fenë ortodokse dhe kaluan në fenë islame. Zgjerimi i metejshem i fesë së re nuk u prit kudo pa reagim. Një nga ormat e qëndresës ndaj fesë së re ishte dhe krishterimi i fshehtë (kriptokristianizmi). Krishterimi i fshehte përfaqësonte një gjendje kalimtare dybesimi përmes të cilit individë të krishterë e pranonin islamin vetëm formalisht, me qellim që të shmangnin pagesën e takses së xhizjes (haraçit), dhe të gëzonin barazinë me popullsinë myslimane në jetën shoqerore. Ndërsa në publik këta paraqiteshin si myslimanë qe mbanin emra të sferës islamike ..., në familje fshehtas ushrtonin ritet krishtere.

Viti 1738

Në krahinen e Beratit numëroheshin 100 çifligje relativisht te vegjel. Të dhëna më të sakta deri në këtë kohë, për shtrirjen e çifligjeve, kishte vetëm rrethi i Beratit. Në vitin 1701 kishte 166 fshatra dhe në 59 prej tyre kishte çifligje.

Viti 1760
Shumica e popullsisë kristiane po kthehej në fenë myslimane. Në vitin 1760 (?) Ismail Pasha donte ta zhvendoste qendrën e Beratit në Velabisht, por hasi rezistencën e popullit të Beratit, që u ngrit dhe e vrau në rezidencën e tij (sipas historisë Ismail Pasha vritet në Vlorë). Vendin e tij e zuri qehajai i tij Ahmet Kurt Pasha.

Viti 1760

Rilulëzimin e fundit qyteti e jetoi në periudhën e pashallëqeve të mëdha shqiptare. Ahmet Kurt Pasha dhe Ali Pashë Tepelena riforcuan muret duke i pajisur me frëngji të shumta për pushkë... E vetmja veçanti që e dallon kalanë e Beratit prej të tjerave është muri tunel dhe rrethimi i dyfishtë i qytezës me karakter mbrojtës.

Viti 1770

Rreth kësaj date është ndërtuar Ura e Hasan Beut (Ura Vajgurore), nga Kurt Pasha.

Viti 1798

Sipas Quevill, F.C.H.I., 1798, 1799, 1800 dhe 1801, në “Udhëtim në More, për në Kostandinopojë, në Shqipëri dhe në shumë pjesë të tjera të Perandorisë Otomane”, thuhet: “Nga i lartëpërmenduri Andrea Mollosaku, Despot, u lindën tre bij dhe dy bija. I pari që lindi e pati emrin Zot Gjini, i dyti Zot Theodhori dhe i treti Zot Stoja. Nga të dy bijat, e para e kishte emrin Zonja Komita Muzaka, e dyta Zonja Kirana. Të parit që lindi, Zot Gjin Muzakës, ai i la të gjithë pjesën e shtetit ,veç Beratit, Myzeqesë dhe Kosturit. Të dytit, Zot Theodhorit, i la Beratin dhe Myzeqenë dhe të tretit Zot Stojës, i la Kosturin ose, Kastorjen, me të gjithë fshtrat dhe domenet…”Autori radhit sundimtarët e Beratit: Bajram Pashën, Ismail Pashë Velabishtin, Ahmet Kurt Pashën.Pas vdekjes së këtij të fundit më 1784 , i cili la të birin Mehmetin dhe vajzën e martuar me Ibrahim bej Vlorën, Mehmeti zuri këmbën e të atit ,por Ibraim bej Vlora mbas tre vjetësh e detyroi të abdikoj dhe mori vetë sundimin e Beratit, i njohur nga Porta e Lartë ligjërisht si Pasha. Në vazhdim autori e lartëson pashanë e Beratit, Kurt Pashën, si njeri human dhe i drejtë dhe lavdëron veprat e mëdha të ndërtuara në Berat nën kujdesin e tij, për të cilat kujtohet me respekt.

Viti 1798

Ibrahim Pasha fton në Berat të vëllanë Mahmut Beun dhe e vret, për qëllimin e vetëm që të bashkonte distriktin e Vlorës me Beratin nën sundimin e tij. Vlonjatët, të zemëruar për këtë akt kriminal dhe të shtytuar dhe nga Ali Pashë Tepelena tashmë i emëruar pasha në Janinë, përgatitën sulmin ndaj Ibrahim Pashës.

Shekulli XVIII

Ahmet Kurt Pasha ka ndërtuar Urën e Kuçit mbi lumin Seman.

Shekulli XVIII

Urën e Hasan Beut, e ndërtuar nga Kurt Pasha, e rikonstruktoi dhe e mirëmbajti Hasan beu.

Shekulli XVIII

Në qytetet tona ruhet një pasuri e madhe në lëmin e banesës popullore. Ajo i përket kryesisht shekullit XIX dhe në pjesën më të vogël shekullit XVIII. Vlerat më të mëdha i ruajnë qytetet-muze të Gjirokastrës dhe të Bera-tit.

Shekulli XVIII

Ky shekull shënon periudhën e lulëzimit të për-gjithshëm të ekonomisë feudale në vëndin tonë, e cila shprehej në sistemin e esnafëve. Çdo lagjje e banuar tashmë kishte dhe qendrën e vet me xhami, çezma, ha-mame, kompleksin e dyqaneve, etj.

Shekulli XVIII

Në të gjitha kishat e Myzeqesë deri në Berat janë futur elemente të marra nga nga qyteti antik i Apollonisë, bile edhe për sarajet e pashait të Bëratit janë marrë 70 qerre me gurë.

Shekulli XVIII

Ndërrimi i fesë në këto zona ka qenë i vrullshëm në fund të shekullit XVIII, kryesisht vullnetarë.

Shekulli XVIII

Në shumë qytete pati një farë rënie të zhvillimit, numri i zejeve përkundrazi u shtua. Kështu në Berat pothuajse ishin zhvilluar të gjtha llojet e zejeve që njihe-shin në qytetet kryesore, si lëkurëregjës, mëndafshpunu-es, përpunues lëkurash, nallbanë, biçakçinjë, argjendarë, farkëtarë, bukëpjekës, kafexhinj, muratorë, qiripunues, bojaxhinj, shajakpunues, bozaxhinj, etj.... Përpunimi i lëkurave zinte vendin e parë, mbasi kërkohej shumë si nga tregu i brendshem, ashtu dhe i jashtëm. Zejet e zbukurimit, duke qenë se ishin për perdorim të një pjese të shoqerisë , prodhimi ishte më i vogël, kështu shpesh ai kufizohej brenda qyteteve ku punohej me motive vendore.

Shekulli XVIII

Në Selanik gjendeshin rreth 4000 zejtarë shqipta-rë. Ndërtuesit shqiptarë, si ata të ujësjellsave, çezmave, shatërvanëve dhe të kalldrëmeve, ushronin veprimtarinë e tyre në Stamboll dhe në qytete të tjera. Që nga shekulli XVII Berati kishte 2000 shtëpi me 30 lagje. Shtëpitë e thjeshta përdhese me gurë, qerpiç, apo me derrasa, tregonin nivelin e ulët ekonomik dhe kulturor. Por nuk mu-ngonin dhe shtëpi dykatëshe, me oborre që u përkisnin të pasurve, funksionarëve të administratës turke si dhe godina publike, faltore eleganete myslimane, si xhami, teqe, etj.
Luftë (imadi seferije), për llogari të valiut të Rumelisë…Dokumenti që hedh dritë drejtpërdrejt mbi tokat shqiptare, është një regjistër i ndarjes së kësaj takse midis fshatrave të kazasë së Beratit për llogari të viteve 1675-1676 (1086 hixhri). Prej kësaj periudhe dokumentacioni bëhet i vazhdueshëm deri në fillim të shekullit XIX. Ashtu si për sursatin, dokumentimi i vonët nuk do të thotë se kjo taksë ka filluar të zbatohet vetëm në mesin e shekullit XVII.

Ajet Nallbani

 

Lajmetari:24.04.2006. |top | Commente | Printo