Bogova, burimi i rrezikuar
Analiza e specialisteve te thirrur enkas per te
percaktuar gjendjen reale te situates ne shpatin e
Tomorit, perreth burimit te Bogoves, del komplekse, e permbledhur, pasi
vihet bashke mendimi i te gjithe specialisteve.
Per te dhene nje informacion me te detajuar per lexuesit te ne, biseduam
me disa prej specialisteve qe ishin thirrur ne ēeshtje, si te institucioneve
qendrore ashtu edhe me ata beratas.
E ndersa bisedojme me ta, verejme se nuk e kane te lehte te flasin, pasi
ndiejne presionin e madh perreth.
Mendimet e tyre mund te vendosin fatin e nje ekonomie te tere perveē fatit
te ujit.
Ndiejne se ecin ne nje fushe te minuar dhe ēdo fjale qe thone e peshojne
mire, ndaj, perpiqen ti shpjegojne gjerat thjesht nga ana teknike.
Gropat e hapura jane me siguri pergjegjese, thone, e kjo svihet ne dyshim.
Ndotja eshte fizike e jo kimike dhe deri ketu del se jane te gjithe dakort.
Te gjithe mendojne se zgjidhja me urgjente mund te jete vendosja e nje filtri
per pastrimin e tubullirave qe me fjale te pakta jane dhera ne uje.
Mendimet e tyre ndahen ne masat qe duhet te merren me tutje ne kohe dhe
kjo eshte normale, pasi secili e sheh nga pikpamja e vet.
Ja ēdoli nga biseda me zotin Aranit Gelaj, specialist i ujrave nentoksore
Mund te na e shpjegoni fenomin me fjale te thjeshta?
Uji i shirave deperton neper ēarjet mes shtresave te pllakave e futet
ne ēarjet tektonike nga ku me pas del ne burime. Tomori ka disa burime te
medha qe jane grykederdhja e ujėrave qe dalin nga keto te ēara.
Kur ka shira te medha mbi burimin e Bogoves del uje edhe nga burimi pak
me lart atij aktual, pra eshte si nje valvul shkarkimi sigurie. Uji ndotet
se para se te depertoje midis shtresave te pllakave gelqerore, prej dherave
qe gjenden ne gropat e hapura.
Thuhet se mjafton te ndalen karierat aty afer burimit dhe problemi zgjidhet
E kam degjuar edhe une nga njeri prej specialisteve. Sigurisht zona afer
burimit ka ndikimin me te madh, por e gjithe zona ujmbledhese, qe eshte
shume e gjere, ndikon sipas meje.
E per te pare e bere gjerat me mire, mendoj, se duhet te ndalohet shfrytezimi
per te pakten nje vit ne te gjithe zonen. Me vone mund te percaktohet se
cila pjese ndikon me shume e ketu duhet te thone te tyren edhe specialistet
e fizikes berthamore.
Ne te kundert ēfare rrezikojme?
Sot per sot problemi i ndotjes mund te zgjidhet me ane te nje filtri,
por pas nje viti mund te mos mjaftoje me. Problemi nuk mund te shtyhet me.
Ne na therrasin prej pese vjetesh rregullisht themi te njejtin mendim rreth
shkaqeve te ndotjes.
Ēarja mund te mbyllet si pasoje e tronditjeve mekanike, si plasma e tritolit
ashtu edhe nga depertimi i dherave qe ēimentifikohen me guret qe gdhenden
perreth ēarjeve e burimi mund edhe te humbasė.
***
Mendimi i specialisteve minerare, hidrologjike, atyre te mjedisit eshte se gropat duhet te ishin mbyllur menjehere pas shfrytezimit.
Ne kemi vene re se gropat nuk jane mbyllur dhe ne lejet e shfrytezimit
qe firmat marrin percaktohet se vendi pas shfrytezimit duhet te rehabilitohet,
thote Anila Kal, shefe e agjencise rajonale te mjedisit
E kjo nuk ndodh.
Shume prej firmave qe kane lejet e shfrytezimit nuk e nxjerrin vetė gurin,
por i marrin pllakat nga fshataret e zones perreth, pasi keta te fundit
shpeshhere ste lene te futesh ne token e tyre
Aq me teper fshataret smund te bejne rehabilitimin e firmat nuk mund te
harxhojne leke per gropat e hapura nga fshataret.
Agjencia rajonale e mjedisit qe duhet te vezhgoje per zbatimin me rigorozitet
shfrytezimin sipas kritereve te percaktuara ne lejen e shfrytezimit, e ka
te veshtire ta beje punen e saj.
Me nje personel prej tre vetash e nje buxhet prej 10 000 lekesh sigurisht
qe sble dot as naften per ti vizituar te gjitha guroret e qarkut.
Agjencia kufizohet vetem ne dhenien e lejeve per aktivitetet me impakt te
vogel mjedisor siē jane gropat e gelqeres e aktivitete tė ngjashme.
Lejet jepen nga dy ministri, ajo e Ambjentit dhe Ekonomisė, pas nje studimi
te kryer nga specialistet mbi impaktin qe shfrytezimi ka ne mjedis e nje
plani te bere per rehabilitimin e mjedisit pas shfrytezimit.
Ne rastin konkret rezultatin ne impaktin mjedisor e shohim jo vetem ne rubinetat
e ēesmave, por edhe ne shtresen livadhore qe humbasin pergjithmone, duke
ēuar ne dizertifikimin e zones.
Shfrytezuesit smund te bejne rehabilitimin e mjedisit, pasi kjo kushton
e askush deri me sot su ka prishur pune, perveē burimit qe u turbullua.
Eshte e veshtire qe ARM ja ne gjendjen qe eshte te perballet me oreksin
e shfrytezuesve.
Tensioni qe ndesh ne fytyrat e specialisteve me ze ne kapitull eshte i kuptueshem.
Dikush mendon se nje fenomen qe smund te kontrollohet duhet te ndalohet,
e sigurisht per ata qe duhet te bejne policin e ambjentit kjo do te ishte
zgjidhja .
Arjan Soraj
Lajmetari:17.04.2006. |top | Commente | Printo
