Kronika e Beratit
kronika e numrit 118 date 05.Dhjetor 2005

Home Info Contact Foto nga Berati Lajmet e tjera Arkiva Forumi i Lajmetarit

 

Kasem Trebeshina

 

 

HOME NEWS OPINIONE

Shkrimtari Kasėm Trebeshina nė Berat

 

Berat:
Me nismėn e njė grupi tė rinjėsh tė shkollės sė mesme “Babė Dudė Karbunara” u organizua nė Berat njė takim me shkrimtarin e nėmur Kasėm Trebeshina. Takimi u zhvillua nė lokalin “Castle Park”. Nė takim morėn pjesė tė rinj e tė reja gjimnazistė dhe njė grup i vogėl dashamirės tė artit dhe lėtėrsisė nga qyteti i Beratit.
Takimi u hap nga krijuesi Llazar Fype, i cili u ndal nė veprimin disident tė shkrimtarit Kasėm Trebeshina gjatė diktataturės komuniste dhe nė veprėn e tij ende tė pabotuar dhe tė censuruar. Takimi u monitorua nga gjimnazistja Ago. Nxėnėsit nisėn tė bėnin njė sėrė pyetjesh, tė cilave shkrimtari Trebeshina iu pėrgjegj gjatė dhe me durim.
Pyetjes “a ka patur disidencė nė lėtėrsinė shqipe” Trebeshina iu pėrgjegj: “Disidenca nuk ėshtė vlerė letrare, por thjesht vlerė shoqėrore. Ne letėrsinė shqipe nuk ka disidencė, as nė Shqipėri nuk ka patur disidencė.Ėshtė spekuluar shumė me termin disidencė gjatė kėtyre viteve. Tempulli i letėrsisė shqipe ėshtė i mbushur me tė pėrgėra dhe s’mund tė flitet pėr disidencė. Unė dhe letėrsia ime nuk mund tė quhemi pjesė e letėrsisė shqipe,”
Pyetjes se cilat janė lidhjet me qytetin e Beratit, shkrimtari i nėmur Trebeshina iu pėrgjegj: “Kam lindur nė qytetin e Beratit, matanė parkut nė lagjen poshtė.. Nje nga novelat e mia “Mekami” ka njė motiv nga qyteti im i lindjes, Berati.
“Nuk merrem me letėrsi burgu. Vepra ime do tė ishte po kjo qė ėshtė edhe nėse nuk do tė isha burgosur nga diktatura. Unė kam nė gjak temperaturėn time, pra gjak tė nxehtė. Nuk jam reptil qė e ngroh gjakun me temperaturėn e partisė, apo shtetit, sic ndodh shpesh”, iu pėrgjegj njė pyetjeje tjetėr Trebeshina. “Njeriu duhet tė rujė veten nga tjetėrsimi dhe futja nė kopenė e shpersonalizuar. Diktaturat kėtė synojnė, depersonalizimin e njeriut.”
Cilėt janė shkrimtarėt qė ka mė pėrzemėr Kasėm Trebeshina?
Pėr ēudi tė auditorit shkrimtari i mėnjanuar nuk pėrmendi emrin e asnjė shkrimtari shqiptar. Madje ai foli me ton tė hidhur pėr shqiptarėt: “Po ēfarė bėnin shqiptarėt ndėrkohė qė fqinjėt e tyre grekė dhe romakė po hidhnin themelet e njė qytetėrimi tė madh? Po ēfarė bėnin shqiptarėt pėr 2000 vjet me radhė? Pse nuk e shkruanin gjuhėn e tyre? Pse nuk e bėnė alfabetin e tyre? Unė jam mėkuar qė fėmijė me njė letėrsi tė madhe . Qė nga shpella e Polifemit deri te kėshtjella e Vajmarit. Homeri, Sofokliu, Dante, Cervantes, Shekspir, Gėte, ja cilėt janė shkrimtarėt e mi tė zemrės. Nuk duhet tė lė pa pėrmendur edhe letėrsisnė e madhe ruse. Letėrsia ruse e mori romanin nga Europa dhe ia ktheu asaj romanin me kryevepra tė letėrsisė botėrore nga penat e mėdha tė Tolstoit,Turgenjevit dhe gjeniut Dostojevskij.
Nė Shėn Petėrburg unė kam pėrjetuar njė magji artistike. Sapo arrita aty pėsova njė metamorfozė tė ēuditshme. Nisa njė pėrjetim tjetėr tė realitetit dhe njė krijim artistik ndryshe. Ditėt pa fund polare janė tė paharrueshme pėr mua”, pėrfundoi pėrgjegjen e pyetjes shkrimtari i vetmuar Trebeshina. Ndėrsa pėr dy librat mė pėr zemėr Trebeshina u pėrgjegj se ata janė dy : “Testamenti I vjetėr” dhe “1001 e njė netėt”.
“ Kur unė “tradhėtova” partinė komuniste tė gjithė mė tradhėtuan mua. Vetėm nėna mė besonte dhe nuk mė shihte si armik. Ballistėt edhe nė kohė tė vėshtira kishin njė farė solidariteti midis tyre, ndėrsa ne partizanėt jo, ne i hėngrėm kokėn njeri-tjetrit” , tha Trebeshina.
Ndėrsa pėr modernitetin e letėrsisė sė tij shkrimtari foli pėr zbulimin e kodeve tė reja tė ligjėrimit dhe shprehjes, kode qė nuk i pėrkasin kėtij planeti. Ai theksoi se nėse letėrsia shqipe nuk ka nevojė pėr Kasėm Trebeshinėn, ai Kasėm Trebeshina nuk ka nevojė pėr letėrsinė shqipe.
“Nė letėrsinė time gjendet shumėkohėsia nė njė kohė, tipar i letėrsisė sė sotme moderne europiane ashtu siē u shfaq Shekspiri te letėrsia e Dantes, apo Gėtja te Shekspiri. Apo siē erdhi Virgjili nga Odiseu, Fausti nga Virgjili e kėshtu me radhė.”
Kam shkruar qindra vepra, por kam botuar pak. Letėrsia e realizmit socialist qė ėshtė edhe sot letėrsia zyrtare shqipe nuk mė pranon se edhe unė nuk e pranoj. Personazhet e dramave tė mia kanė folur nė skenat e Parisit frengjisht, pa folur shqip. Po kėshtu edhe njė pjesė e veprave tė mia”, pėrfundoi ligjiratėn 2 orėshe shkrimtari i nėmur nė trė kohėt Kasėm Trebeshina.
Lajmėtari

Lajmetari: 05.12.2005. |top | Commente