.

Titujt kryesore

Vasil, Nasi, Gaqi Kajana, 1942

HOME NEWS OPINIONE

Përgjigje zotit Agim Mehqemeja në shkrimin e tij për Dr. Dhimitër Kajanën, në gazetën “Lajmëtari”, dt. 26.06.2006

Disa mendime rreth letrës së familjes Kajana, botuar në gazetën “Lajmëtari” të datës 19 qershor 2006

Zoti Agim Mehqemeja,
Lexuam shkrimin tuaj për Dr. Kajanën, botuar në gazetën “Lajmëtari”, të datës 26 qershor 2006. Në kohën e demokracisë që po jetojmë, çdo qytetar ka të drejtë të shprehë opinionet e tij për një temë të caktuar, vetëkuptohet që edhe ju bëni mirë që i shprehni ato në lidhje me gjyshin tonë, Dr. Dhimitrin, ashtu si i mendoni. Po ajo që bie menjëherë në sy në shkrimin tuaj nuk është dashamirësia për të shkruar të vërtetën objektive, përkundrazi e maskuar në aludime të stërholluara deri në tymnaja, del tendenca juaj për ta veshur me një hije dyshimi, madje për ta zhvehur fare nga ideali patriotik veprimtarinë e mjekut të nderuar, paraardhësit tonë martir të atdheut Dr. Dh. Kajanën. Dhe kjo jo rastësisht, apo pa dashje, përkundrazi me qëllim të caktuar duhet denigruar ky personalitet i shquar, i cili ndryshe nga shumë patriotë që i mbijetuan persekutimit të pushtetit turk, dha gjënë më të shtrenjtë të njeriut, jetën në moshën 44-vjeçare, bashkë me Baki Gjebrean, Ismail Klosin, Muharrem Lleshin dhe Hajredin Fratarin, duke u bërë kështu dëshmorë.
Interesante, zoti A. Mehqemeja, këtë gjë, me sublimen njerëzore, ju bëni sikur e keni harruar në shkrimin tuaj dhe kapeni pas ditarit të Babë Dudës, Shyqyri Lakrës si dhe shprehni dyshime për ngritjen e flamurit në lagjen Kala. Na lejoni të shprehim edhe ne faktet tona, për ato çka të përmendura më lart, ju i shihni të pavërtetuara.
Historia është e vërtetë që duhet të mbështet në dokumenta të kohës. Por në kohën e Turqisë dhe të Luftës së parë Botërore, veç gazetave të pakta shqiptare, të botuara jashtë shtetit, në Shqipëri shtypi ishte pothuaj inekzistent. Kështu që ne duhet të kërkojmë si në kohën e sotme të dhënat për ngjarjet e atëhershme. Në të tilla raste marrin përparësi ditaret e bashkëkohësve dhe kujtesa historike, kolektive popullore. Z. Mehqemeja kërkon që Babë Duda të shkruajë jo vetëm për martesën e Dr. Kajanës, por edhe për aktivitete, mbledhje patriotësh etj. Zotëria bën sikur harron, por në fakt e di mirë që Babë Dudës turqit i kishin djegur shtëpinë në Kala, e survejonin dhe e përndiqnin, pra e kishin në grykë të pushkës. Si rrjedhojë Babë Duda duhej të ishte mjaft i matur, prudent dhe të bënte kujdes deri në shkrimin e ditarit të tij, i cili mund të binte në duart e autoriteteve turke dhe kështu të bëhej shkas për të dëmtuar të tjerët. Përsa i përket ditarit të Shyqyri Lakrës, dikur në muzeun e qytetit, sot i zhdukur, sipas atyre që e kanë lexuar, në këtë ditar është protokolluar edhe vendimi i bashkisë së Beratit që e ngarkonte Dr. Kajanën me misionin e negociatorit për shmangien e gjakderdhjes ndaj popullatës beratase nga ana e vorioepirotasve, mision të cilin koha e atëhershme vërtetoi që ai e kreu me sukses.
Zoti Mehqemeja vë në dyshim datën e ngritjes së flamurit në Kala, sepse kjo nuk është e shkruajtur në shtypin e kohës, për të cilin shtyp inekzistent ne kemi arguemntuar më lart. Vendi i ngritjes së flamurit ka qenë kisha e Shën Mitrit dhe dihet që tradicionalisht edhe sot e kësaj dite kjo kishë meshohet njëherë në vit dhe pikërisht ditën e shenjtit që është datë fikse, gjithmonë më 26 tetor. Meqënëse Dr. Kajana kishte emrin Dhimitër, pra të shenjtit të kishës, banorët patriotë të Kalasë, të lagjeve të poshtme dhe patriotët e ardhur nga mërgimi ia besuan atij këtë nder me lavdi historike. Kjo ngjarje jo aq e largët, rreth 95 vjet më parë, është arshivuar në kujtesën e banorëve të Kalasë dhe vazhdon të përçohet nga gjeneratat e vjetra në ato të reja deri më sot. Analogjikisht kujtojmë këtu ngritjen e flamurit nga Gori Naska në fshatin Vokopolë të Urës Vajgurore. Edhe për këtë ngajrje historike nuk kemi të shkruara në shtypin e kohës, megjithatë historiografia jonë nuk e ka vënë atë në dyshim. Atëherë me të drejtë mund të bëjmë pyetjen: pse për Vokopolën qenkërka e vërtetë ngritja e flamurit dhe pse për Kalanë e Beratit duhet të vihet në pikpyetje, kur dihet që shqiptarët historikisht më shumë kanë luftuar se sa kanë shkruar? Për më tepër vetë zoti Mehqemeja më 6 qershor 2003 në tubimin e intelektualëve demokratë deklaroi se “para ngritjes së flamurit në Vlorë, Berati kishte dhënë shembuj pozitivë”. Zotëria në fjalë, i cili përmend çuditërisht me kompetencë emra oficerësh e gjeneralësh turq në Kala, e di shumë mirë që në fund të tetorit ushtria turke ishte mundur, dërrmuar nga ushtritë e aleancës ballkanike dhe ata pak ushtarë që kishin mbetur në Berat nuk kishin as të hanin.
Të dhënat tona për Dr. Kajanën janë marrë nga intelektualë të spikatur, ndër të cilët po përmendim disa emra: Prof. Skënder Luarasi, atdhetar, shef katedre në universitetin e Tiranës dhe Dr. Dhimitër Shurdha, mjek bashkëkohës në Berat, Llambi Goxhomana i vjetri, patriot dhe kumbarë i familjes Kajana, Vlash Papa, veteran i arsimit beratas, Thoma Capo, mësues patriot i kohës së Luigj Gurakuqit, Prof. Dr. Fejzi Hoxha, mjek i shquar dhe shef klinike e katedre në Universitetin e Tiranës, Kostaq Bulluta-Xhokaxhiu, veteran i arsimit beratas, Jani Veveçka, kimist i AIPA-s, pedagog i shquar dhe drejtor i shkollës pedagogjike, Dr. Josif Nushi, ish-anëtar i kryesisë së shoqatës mjekësore austriake etj., qytetarë të besueshëm dhe të ndershëm, si: Bektash Burrimi, veteran i shoqatës “Bashkimi” në lëvizjen fanoliste, Janaq Kumani, Petraq Truja, Xhymyrteka, Arapi, Cici, Papapavli, Dyshniku, Picinane etj.
Qeveria e mbretit Zog, tepër e kujdesshme në trajtimin e barabartë të shqiptarëve sipas përkatësisë fetare, duke vlerësuar veprën e Dr. Dh.Kajanës, i akordoi bursë të tre djemve të tij: i madhi Vasili u arsimua ushtarak, i dyti Nasi studioi me paratë e shtetit në Paris dhe u diplomua mjek, i vogli Gaqi ndoqi shkollën amerikane në Tiranë. Vetëm qeveria komuniste e kaloi në heshtje figurën patriotike të Dr. Dh. Kajanës. Arsyeja e parë u bë djali i madh: kapiteni trim Vasil Kajana që iu kundërvu ballëpërballë qeverisë komuniste, u dënua nga gjyqet e kohës në vitin 1946 dhe vdiq në burg si armik i paepur i regjimit në vitin 1974. Arsyeja e dytë: Dr. Kajana u ekzekutua me varje në litar prej turkomanëve të Haxhi Qamilit. Por Haxhi Qamili i fshatrave të Shqipërisë së Mesme i duhej Enver Hoxhës për t’ia servirur aleatëve rusë si figurë analoge me Pugaçovin kryengritës fshatar kundër carit dhe pasanikëve. Duke mohuar veprën patriotike të Dr. Dh. Kajanës ne tregojmë që vazhdojmë ende të kemi komplekse dhe mendësi të kohës së shkuar dhe se jemi ende të papërgatitur për t’u integruar në Europën e Bashkuar, ideal për të cilën dha jetën 9 dekada më parë pararendësi ynë i nderuar.

Dhimitër Vasil Kajana
Xhovan Gaqi Kajana
Serxhi Nasi Kajana
Thoma Gaqi Kajana
Kristela Xhovan Kajana
Eftali Vasil Kajana
Polikseni Nasi Kajana
Llazar Gaqi Kajana
Dora Thoma Kajana
Vasil Dhimitër Kajana

Jo për replikë

Të nderuar pjesëtarë të familjes Kajana, po e shoqëroj reagimin tuaj ndaj shkrimit tim të botuar në gazetën “Lajmëtari” të datës 26 qershor të këtij viti “Disa mendime rreth letrës së familjes Kajana”, vetëm me këtë shënim të shkurtër.
Që në hyrje të shkrimit e kam përcaktuar pozicionin tim qartë. Unë u nisa thjesht për të mbrojtur një të vërtetë dhe për t’u mbrojtur edhe ju nga një gabim që e kishit bërë me dashja apo pa dashje, duke përdorur si dokumente mbështetëse të veprimtarisë së doktor Kajanës dy vepra që nuk kishin fare lidhje me veprimtarinë e tij, ditarin e Babë Dudës dhe ditarin (duhej shkruar kujtimet) e Shyqyri Lakrës. Pikërisht këto vepra nuk duheshin përmendur nga ana tuaj. Gjithashtu për ngritjen e flamurit shpreva një dyshim që e prisja me dëshirë të vërtetohej.
Në vend që ju të bënit replikë me veten tuaj, mundoheni të bëni replikë me mua. Unë nuk kam shtuar asgjë më tepër nga ajo që keni thënë ju vetë. Dhe as kam kërkuar më tepër. Kështu që figurën e gjyshit tuaj jeni ju që e keni cënuar dhe jo unë. Kam theksuar në fund se veprimtaria e çdo personi, jo vetëm e doktor Kajanës, duhet mbështetur në të vërteta të njohura historike dhe jo në trillime dhe i takon historianëve ta thonë fjalën e tyre.

Me respekt
Agim Mehqemeja

Mbylle Dritaren