Erdhët në qytetin e Beratit për të punuar dhe jetuar. Cilat janë lidhjet tuaja me këtë qytet?
-Natyrisht, te githa lidhjet kane filluar me gruan time. Ajo eshte nga Ura Vajgurore. Enkeleda eshte diplomuar ne ekonomik ne Gjermani, me nje koncept per zhvillimin e turizmit per qytetin e Beratit. Ka patur noten me te mire, por per fat te keq nuk gjeti mbeshtetje per te realizuar kete koncept. Ne kemi menduar pastaj qe duhet qe ne vete te fillojme nje iniciative konkrete dhe pas nje viti pergatitje ne kemi ardhur ne janar 2004 ketu per te realizuar programin “Promovimi i turizmit dhe nje zhvillim rajonal te integruar ne Berat”. Sot, pas nje viti e gjysme, iniciativa eshte mbyllur. Mungonte interesi dhe mirekuptimi edhe nga “specialistet” e pushtetit vendor dhe qendror per nje bashkepunim te suksesshem.
Megjithate lidhjet me Beratin do te vazhdojne patjeter: lidhje familjare, lidhja profesionale me projekte per zhvillimin dhe lidhja me Beratin, qytetin dhe rajonin,qe une personalisht e konsideroj si nje vend jashtezakonisht te bukur dhe atraktiv.

Tani ju jeni qytetar i Beratit. Në ç’pikpamje ndiheni i tillë?
-95% e shqiptareve e fillojne biseden e pare me mua me pyetjen: “Çfare eshte ai?”, ose : “Nga je?” Kur une pergjigjem: “Jam nga Berati”, asnjeri nuk eshte i kenaqur. Jam qytetar i Beratit, por me leje qendrimi per te huajt. Por ne jetojme jo vetem ne Berat, por edhe ne Gjermani.
Por shqiptaret ne pergjithesi, jo vetem ne Berat, kane nje koncept te qarte kush eshte i huaj dhe kush eshte vendas. Nuk eshte e lehte te te pranojne si pjesetare te barabarte te bashkesise se tyre. Kjo qartesi eshte e çuditshme per mua, sepse ka 15 vjet kohe ndryshimi per mentalitetin shqiptar dhe shume familje shqiptare kane femijet jashte shtetit. Ne njefare menyre per shume prej tyre ti mbetesh gjithmone i huaj. Pra, ndonjehere nuk ka shume rendesi se si ndihesh ti, por se si te trajtojne te tjeret. Megjithate, nga pikepamja e te huajit ne Berat, une i konsideroj fqinjet e mi dhe beratasit ne pergjithesi si jashtezakonisht te kendshem dhe miqesor.

A keni miq në qytetin e Beratit?
-Personalisht une konsideroj disa njerez nga Berati si miq e shoke te mi. Sinqerisht nuk jam gjithmone i sigurt per vleresimin e tyre kundrejt meje. Ishte nje rast konkret para pak kohesh qe ka treguar ne menyre dramatike se fjalet e bukura “miku im” shkojne bashke vetem me shpresat per perfitim personal ne lekë, viza, prestigj dhe kjo kur eshte nevoja edhe ne kurriz te te tjereve. Vetem koha e ndan shapin nga sheqeri.
Cilat janë tri të metat që ju i vini re banorëve të këtij qyteti?
-Lejohet nje pyetje e tille? Ne çdo vend te botes njerezit nuk jane te gjithe njelloj. Te meta te perbashketa te nje shoqerie shpesh jane rezultat i nderlidhjeve shume me te medha e te nderlikuara, nga te cilat vuajne te gjithe. Nuk mund t’u bej verejtje njerezve ketu, kur atyre edhe pas 40 vjetesh diktature u mungon nje fare kurioziteti, per t’iu hyre me thelle te vertetave te se kaluares dhe se tashmes se tyre, ne vend qe ta shtyjne jeten brenda guaskes se stereotipit te edukuar me ideologjine e marksizem-leninizmit. Aq me teper qe femijet shpesh marrin shembull nga prinderit e tyre. Pra, nuk do te ishte keq nje “spastrim” me themel nga keto vjetersira. Nga ana tjeter do te ishte ne te miren e te gjitheve, nese do te tregohej me teper interes dhe imagjinate nga banoret per te marre pjese ne procesin e krijimit dhe asaj qe ndodh ne jeten publike ne Berat, ne vend te indiferentizmit.

Po tri virtyte?
-Beratasit i duan shume femijet. Ne disa aspekte, menyra se si rriten femijet ketu, me kaq shume dashuri dhe perkushtim, eshte shembullore. Ne pergjithesi njerezit jane mikprites dhe dine ta vleresojne nje jete te qete dhe pa stres. Shume beratas tregojne se kane nje dhunti per tregti dhe biznes, shpesh kjo e kushtezuar nga mundesite egzistuese, por qe eshte nje kusht i domosdoshem per gjallerimin e jetes ekonomike ne vend.

Cili ka qenë përfytyrimi juaj për qytetarët shqiptarë para se të vinit në Shqipëri?
-Nuk kisha nje ide konkrete. Ne pergjithesi kur vete per here te pare ne nje vend te huaj kam mendimin: edhe ketu jetojne njerez, qe perpiqen sipas mundesive qe kane te vene ne vije jeten e tyre dhe une jam kurioz t’i kuptoj ata. Kam ardhur me shume kuriozitet per te njohur me shume nga jeta shqiptare.

Një gjerman dhe një shqiptar çfarë kanë të përbashkët dhe çfarë kanë të ndryshme?
-Gjermanet dhe shqiptaret flasin gjuhe te ndryshme, por te dy shpesh kane talent per te mesuar gjuhe te huaja. Mendoj se nuk eshte ndonje gje e rralle qe gjendet nje gjerman dhe nje shqiptar qe jane me afer me shpirt dhe interesa se dy gjermane te tjere. Kombi gjerman sot eshte me i hapur per kultura dhe menyra te jetuari te ndyshme. Shqiptaret i vleresojne me shume lidhjet familjare se gjermanet, gjermanet jane me shume te lidhur me koleget e punes apo rrethin shoqeror qe kane pothuajse te njejtat interesa dhe hobe, ndersa lidhjet familjare jane ne dore te dyte.

A u mësuat të jetoni me ritmet e ngadalta të këtij vendi, apo vazhdoni të jetoni si në vendin tuaj?
-Ne Berat ose Shqiperi nuk eshte e mundur te jetosh me te njejtin ritem si ne Gjermani. Por çdo vend ka ritmin e tij. Po te marresh p.sh. te nxehtit e mesdites, gje qe nuk para e gjen ne Gjermani, eshte e natyrshme qe eshte me mire ne kete kohe te besh nje pushim dreke. Natyrisht qe ne aspektin profesional te ngrihen nervat kur te duhet ta lesh punen per shkak te nderprerjes se energjise elektrike, kur takimet shtyhen ose nuk behen sepse nuk ka perpikmeri dhe kur duhet t’u shkosh vete nga mbrapa te gjitheve e te gjithave. Por kete ritem mund ta gjesh edhe gjekundi tjeter. Per mua shtrohet pyetja nese kjo menyre jetese gjithnje ne optimim e me shpejtesi marramendese ne qytetet gjermane eshte vertete shembulli i duhur per te ardhmen e Beratit. Sidomos po te kemi parasysh nje te ardhme me nje zhvillim te suksesshem ne Berat. Turistet dine ta vleresojne atmosferen e nje jete te ngadalte dhe te qete ne Berat.

Cilat gjëra ju mungojnë në Berat?
-Natyrisht qe funksionimi i infrastruktures publike, sidomos furnizimi me uje dhe drita, duhet te jete nje prioritet. 5 ore pa drita ne orar pune eshte kushtezim shume i madhe per ekonomine e komunitetit. Edhe ne jeten kulturore mungon nje nivel cilesor dhe pak “piper”, nese mund ta shpreh keshtu. Sidomos gjeneratat e reja ne kete aspekt duhet te motivohen me teper, duke i pranuar dhe u krijuar hapesirat e duhura te lira, per te krijuar diçka te re.
Por ajo qe me mungon ne radhe te pare, eshte nje ndergjegjesim i forte se Berati eshte nje vend i veçante, dhe jo i varfer dhe i rendomte. Shikimi plot zili mbi gjithçka qe kane te tjeret shpesh te ben te verber per te pare pasurite qe ke vete. Keshtu Berati shume shpejt behet nje vend, ku nuk ka asgje. Parate e shpejta behen diku tjeter. Por une mendoj se familjet qe jetojne ne Kala, sikurse edhe ato te fshatrave rreth Tomorit, dine shume mire se ç’vlera ka jeta ne Berat dhe qe s´mund t’i gjesh diku tjeter.

Diçka për punën që kryeni dhe bashkëpunimin me pushtetin qendror dhe atë vendor.
-Ne pergjithesi sistemi qeverises ne Shqiperi eshte shume i dobet. Ne te gjitha nivelet mungon autoriteti dhe transparenca. Kjo na ka kushtuar shume energji ketu ne Berat me iniciativen tone te turizmit dhe kjo pa ndonje rezultat te dukshem. Megjithate, keto perpjekje tonat me nje administrate joefiçente kane qene per ne presonalisht nje eksperience, prej te ciles vetem mund te mesosh. Keshtu, nese une do te isha i punesuar ne bashkine e Beratit, nuk besoj se do t’i mbijetoja dot kushtet ne te cilat punohet aty pa ndonje pasoje te rende psikologjike. Duke patur parasysh intransparencen ekzistuese ne administrate, me duket e pamundur qe qytetaret te kene me shume besim tek puna e tyre. Por procesi i decentralizimit ka ende nje rruge te gjate per te bere.

Sipas mendimit tuaj çfarë duhet të ruajë dhe çfarë duhet të ndryshojë qyteti i Beratit?
-Ne kushtet e nje qeverisjeje te dobet vuajne me shume te varferit. Kur sheh vilat dhe makinat lluksoze ne rruge mendon se e di qe Berati nuk eshte nje vend i varfer nga ana financiare. Askund nuk gjen kaq shume pika karburanti ne nje hapesire kaq te vogel, aq me teper makinat te tilla luksoze duhet qe te t’i mbaje xhepi! Kontrasti midis te varferve dhe te pasurve eshte shume i madh dhe te varferit ende nuk kane mesuar te mbrohen dhe te behen aktivë politikisht. Une mendoj se, pavaresisht se nga ka ardhur kjo mireqenie ne Berat, detyra e qeverise eshte nje shperndarje sa me e drejte dhe e barabarte e saj.
Potenciali turistik i Beratit ofron ne menyre te veçante nje shans te mire per mundesi te reja ekonomike, qe mund t’i sherbejne dhe ofrojne perfitime popullsise lokale. Per kete, unë dhe bashkeshortja ime kemi perpunuar nje propozim konkret, i cili me sa duket nuk eshte e lehte te integrohet ne jeten e perditshme te pushtetit vendor dhe si rrjedhim injorohet ne heshtje.

Faleminderit z.Martin!
Intervistoi : Yzedin Hima

Lajmetari...gazeta nr.110 04/10/2005