-Hip-Hop ka tashmë mëse 25 - vjetë
si rrymë muzikore dhe kulturale që përshkon dejet dhe damarët
e Amerikës e që ka përfshirë breza rinorë në
veshje, kulturë, muzik dhe mënyrë origjinale të jetuari
dhe shprehuri ndryshe, në mbarë planetin mëmë. Kjo rrymë
muzikore e prejardhur prej rhythm and blues, soul music, përzier disa
herë me funk dhe rock’n roll, si të thuash është
rryma më radikale në të cilën thyhen urat e lidhjes
etike prej nga ngrihet dhe krejt ngrehina kulturore e Hip-Hop. Në fundin
e viteve ’70 dhe fillimet e ’80-ës, në jug të
lagjes Bronx të populluar kryesisht nga popullsia me ngjyrë në
New York, lindi rryma kulturale muzikore që studiuesi Jeff Chang do
e quaj “ brezi hip-hop”. Bazat filozofike të kësaj
rryme janë të ngritura mbi veprën e Lyndon Johnson “
“Great Society” ku protestohet dhe njëkohësisht jepen
ide revolucionarizuese se si popullata e Amerikës duhet të jetë
në raport me një shoqeri sa më demokratike konstitucionale
ku barasvlersimi i vlerave humane të jetë i njëjtë për
të gjithë. Si të thuash kjo lloj kulture nëpërmjet
zërit të protestës në muzikë u bë shpresa
(anglisht - hope) e një brezi të tërë rinor. Në
fillimet e veta Hip-Hop nuk shtrihej gjeografikisht më tepër se
shtat milje rreth e qark lagjes Bronx. Kësaj lagje të varfër
njujorkeze ku në dekadat e fundit ka humbur 600 000 punë manifakturale,
750 000 banues që janë larguar prej aty, dhe 43 000 shtëpi
të braktisura. Në katër fëmijë tre prej tyre e
kanë braktisur shkollën e mesme. Ligji bëhej prej formacioneve
të gangsterave të njohur si Savage Nomads apo Black Spades të
cilat e ndanë lagjen në grupime të përgjakshme bllok
më bllok. E gjithë kjo situatë, gjithmon sipas Jeff Chang
solli edhe shprehjen e njohur që “ nëse blues lindi prej
kushteve të këqia dhe diskriminuese të popullsis me ngjyrë
të Amerikës së atyre viteve, atëherë Hip-Hop lindi
nga papunësia dhe ligji i xhunglës që mbizotëronte rrugëve
të dekadave të brezave të sotëm”. në këtë
kohë dolën edhe pionierët e parë DJ Kool Herc dhe Grandmaster
Flash, si dhe stili i kruarjes së disqeve nën autopolantë
të fuqishëm mbi voltazhor. Johnny Apleseed ish kryetar i bandës
së gangsterëve Afrika Bambaataa ishte i pari raper që kapërceu
kufijt e lagjes Bronx për t’u hedhur në qendër të
Manhattan duke e zgjeruar dhe inspiruar më tej rrymën e cila filloi
të gjej vetveten në poetët raper, break dancers dhe graffiti
artist që pikturonin ilegalisht trenat dhe ndërtesat në New
York. Në vitin 1979 në New Jersey studioja e vetquajtur Sugar
Hill Gang nxori albumin e parë rape në historinë e muzikës
i cili u shit më tepër se një milion kopje në mbar Amerikën
duke e futur definitivisht Hip-Hop në industrinë muzikore. Jesse
Jackson, Chuck D dhe Ice Cube janë të parët lider serioz
të getove, të ngarkuar poetikisht me misionin e denoncimit të
padrejsive dhe influencave politike në Amerikë, që kanë
shitur më tepër albume dhe janë të parët protagonist
të populluar në historine e kësaj kulture muzikore. Por zhvillimi
i vërtetë do të vinte nga qyteti i Los Angelos me botimin
e njëzet faqeve manifest hip-hop të shkruara nga Rodney King,
si dhe dalja e revistës “The Source” prej së cilës
u bënë të njohura figura madhore udhëheqësish të
gangsta rapers si Dr. Dre dhe Snoop Dogg që aktualisht janë edhe
kënëautorët e këngëve dhe albumeve më të
shitura të kësaj rryme në industri. Me Dre dhe Snoop hip-hop
nga protestë e getos u shndërua në zërin e periferive
që është krenar për prej’ardhjen e vet duke e
ngritur kështu rrymën në një shkallë më të
lartë graviteti filozofik. Kështu që në kulturën
hip-hop filluan të shfaqeshin G-të e mëdhaja të arit
apo diamantit të varuara në qafë ose në unaza, ConArt,
Chevrolet, Pendleton, Zig-Zag, Seagram,Remy, Hennsey, Tanqueray, Desert,
Eagle, Dogg Pound, Deth row, simbole të ngadhnjimit dhe lirisë,
ngritjes materiale dhe luftës për të fituar barazi. Në
New York raper si Jay-Z dhe P.Dedy të shndëruar në milionerë
e ngritën nivelin e kulturës hip-hop madje edhe në sferat
politike.
Do të ishte shumë i cunguar ky shkrim po qe se nuk do evidentonim
njërën nga figurat më madhore si përfundim. E kam fjalën
për shfaqjen dhe rrolin e Eminem në linjat kulturore të hip-hop.
Pa këtë djalosh të çuditshëm poet, raper i talentuar,
protestues provokativ dhe revolucionar njëkohësisht kjo lloj kulture
nuk do të kishte kuptim. Jo vetëm për talentin e padiskutueshëm
të Eminem por edhe për faktin provokativ që ai është
dhe ngelet i pari raper i racës së bardhë ujrat e llogjikës
së këtij fakti të shpien drejt burimit se protesta ekziston
në një forëm më të gjerë sociale, jo vetëm
nga popullata me ngjyrë. Kështu kjo rrymë në fjalë
mori zgjerimin dhe popullimin social në sy të admiruesve dhe brezave
të të gjitha racave dhe të gjitha vendeve e kombeve gjithandej
nëpër botë. U bë si të thuash zëdhënëse
e zërit të protestës.
Përktheu dhe përgatiti F l u r k a
|
|
