Kur shuhen kufijtė ideologjikė
Pragmatizmi nė jetėn e qytetarėve shqiptarė ėshtė diēka e re. Tė keqtrajtuar
nga politizimi i tejskajshėm nė diktaturė, ku u kėrkohej qė tė jetonin si
bijtė e partisė, tė lodhur nga tufėzimi partiak mbi baza ideologjike e klasore
pas vitit 1990, qytetarėt shqiptarė janė bėrė vėrtetė pragmatistė. Ata po
braktisin ēdo ditė e mė shumė qendrimet ideologjike. Partitė politike shqiptare,
duke vėzhguar me kujdes tregun politik, kanė reaguar nė kohėn dhe mėnyrėn
e duhur. Sot nuk ėshtė ngjarje, kur mėson se X politikan me formim tė majtė
ka kaluar nė krye tė njė partie tė djathtė. Nuk ėshtė ngjarje kur mėson
se kandidati pėr kryetar bashkie i Y partie tė djathtė ėshtė njė personalitet
i sė majtės, ose e kundėrta.
Nė kėtė prag zgjedhjesh kanė nisur formulimet e skemave dhe shoshitja e
kandidatėve pėr kryetarė bashkishė dhe komunash. Nė njė nga komunat e Beratit
kandidate e koalicionit tė majtė ėshtė deklaruar edhe njė zonjė qė vjen
nga njė familje tradicionale e djathtė. Edhe vetė kjo zonjė ka qėnė pak
a shumė militante e njė partie tė djathtė. Aritmetika ėshtė e thjeshtė:
tė gjitha votat e koalicionit tė majtė plus votat e njė pjese tė rėndėsishme
tė fisit tė djathtė = fitore e sigurtė e mandatit tė krytarit tė komunės.
Kjo formulė u realizua jo pa sukses edhe nga mazhoranca aktuale nė njė sėrė
zonash, ku e majta ka dominuar tradicionalisht. Vendosja e njė kandidati
krejtėsisht tė majtė pėr nga formimi dhe prejardhja rezultoi e suksesshme.
Nga kampi i majtė pati zėra se koalicioni i djathtė erdhi nė pushtet me
votat e sė majtės.
Po kush qe nismėtari i njė formule tė tillė edhe frutdhėnėse edhe pakėz
diabolike? Pėr herė tė parė , mendoj, u aktivizua njė formulė e tillė nga
z.Nano nė vitin 2001, kur nė zonat tradicionale tė ndikimit tė PD-sė nė
Shijak, Kavajė, Shkodėr e gjetkė u vendosėn kandidatė qė vinin nga e djathta.
Skema funksionoi. Partia Demokratike humbi zona tė sigurta nė Shqipėrinė
e Mesme dhe nė Veri. Tė njėjtėn skemė pėrdori zoti Nano me bashkinė e Durrėsit
dhe nė bashki e komuna tė tjera. Kufijtė ideologjikė qė ndanin prerė partitė
politike majtas dhe djathtas u tronditėn rėndė. Veteranėt nga tė dy krahėt
mbetėn me gojė hapur, kur shikonin armiqtė e tyre nė krye tė partisė sė
tyre, nė krye tė listave pėr deputetė dhe tė zgjedhur vendorė. Lufta e klasave
mori kėshtu goditjen e parė tė fortė. Idealet ideologjike mund ti gjeje
me dėngje te tregu i Gabit. Shoqėria shqiptare u bė mė elastike, mė pragmatiste.
Po a ka ndonjė rrezik ky pragmatizėm pa kufij? Zhveshja nga ideologjia shpesh
shoqėrohet edhe me gėrryerjen e thellė tė vetdijes sė turmave politike.
Kėto turma nuk kanė as ide politike, as ideale shoqėrore, as kujtesė as
ndijesi. U shfaqėn grupime tė tilla brenda partive. Ato kanė baza klanore
dhe formulimi i tyre realizohet si vendosje e njėshit nė krye dhe shtimit
progresiv tė zerove pas tij. Nė kėto shprehje ataviko-politike, nėse mund
ti pėrcaktonim kėshtu, vlerat individuale nuk kanė asnjė rėndėsi, madje
janė njė pengesė pėr arritjen e rezultatit final: kapjen e presė dhe ndarjen
e saj sipas ligjeve tė xhunglės Armiku i tyre mė i madh ėshtė kujtesa. Meqėnėse
pjesėtarėt e kėtyre turmave nuk kanė as kujtesė ditore, nuk kanė ndonjė
vlerė nė planin shoqėror dhe atė politik, marrin rėndėsi (kurrsesi vlera)
vetėm si masė amorfe, si turme qė deformon ēdo ide politike.
Edhe pragmatizmi, kur pėson modelime tipike shqiptare humbet ēdo vlerė,
madje kthehet nė antivlerė.
Yzedin Hima
Y.
Hima