Ti udhëton në Tiranë, apo në çdo qytet tjetër dhe balta, llagëmet, zorrët metalike të tubave, shkurt gjithë anatomia kutërbuese e rropullive të tij, të mbijnë e të poftisin ngado. Është një realitet përfytyrues aq ndohtësjellës, sa ti kërkon fët e fët një imazh tjetër për t’ i shpëtuar këtij makthi: një tundje dore, një gjest njerëzor, mbase, pse jo, qoftë dhe një jele kali për t’ u ngritur e për t’ ia mbathur në realitete të tjera metaforike e metafizike. Por njëhopshëm kujtohesh se ky realitet përditshmëror, me surratin e sigurt të faktit konkret, shëmbëllen si i kryer nga bimsat e errët të kujtesës tënde, aty ku gjithçka, për të shmangur vetminë dhe ankthin, orvatet të krijojnë simetri përmes shëmbëllimit në qelqe, në ujra, apo në pasqyra.

Bash atje mund të kundrosh se si burrat e shtetit në këtë vend kanë jetuar e jetojnë si fëmijë kërthizëpaprerë, kanë jetuar duke dënesur e rënkuar tek prehëri i nënës parti, të kaplluar nga inçesti edipian (“Na do partia”, “Na ka vënë partia”). Një ëndje e fshehtë i cyt të ngafulen përgjithmonë në rrufullat rrufitëse të asaj ngjire të prajtë, të humbasin labirintheve vaginërore, aty ku gjithçka është valë, çkëthje, papërgjegjshmëri . Jashtë është atdheu i halleve, por ç’ punë kanë ata me të, ata ndihen bajagi bukur dhe mendojnë se mëkati zanafillor njerëzor, ashtu si në një poezi të Chesse-së, fillon kur fëmijën e shkëputin nga mitra e nënës për ta nxjerrë jashtë, ndërkohë që duhet ta shtyjnë brenda, për të jetuar në skutat, llagëmet e enëve të gjakut të nënës.

Të gjitha këto vite tranzicioni kanë vërtetuar se populli shqiptar është simetria hebreje në kërkim të tokës së premtuar. Janë provuar të gjitha plagët e Eksodit: etja, uria, mushkonjat, bretkosat, karkalecat, të vdekurit. Por jo të gjitha simetritë janë besnike të njëra-tjetrës. Ka asish që janë karrikatura, të gjymta, fantasma rrecka-pecka të modelit, pra janë simetri ujrash. Europa, në këtë rast, s’ është një imazh, por një mirazh i krijuar me prizme lotësh, rruzuj gjaku, pikëlzime prej avujve të rënkimeve dhe asaj jermie dalldisëse të njeriut që flegron hundën, sepse ndjen erën e çudisë ”.

.Kemi kapërcimin e kënetës egjiptiane dhe moskapërcimin e kënetës politike shqiptare, kemi khumbabistët( besuesit tek perëndia diell Khumbaba) dhe dumbabistët shqiptarë (Dum babë Enverin). Kemi proftetin Moisi tek hebrenjtë dhe presidentin Moisi tek shqiptarët. Është një mirazh që, ndonëse i pazotërueshëm, duket më i ushqyeshëm se realiteti. Vlera që i jepet e mbron akcilin nga zhgënjimet, nostalgjitë, keqardhjet.

Ca djelmosha që rrinë në trotuarin përbri dhiten gazit nga këto pamje qesharake, të zbërdhylëta, e të zbarëta. Janë pamje si të nxjerra nga filmat me luftë të realizmit socialist, provë e ashiqartë e asaj që thotë Wilde, se është arti ai që pjell realitetin dhe jo e kundërta.

Mirazhet janë bukëvalja mashtruese e qeverive. Në vendim tim bie pa pra një dëborë fjollëzezë mjerimi që rrezëllon një zi luksos. Është një dëborë që të ndjell vdekjen dhe shi në këtë çast mirazhet janë mahnitëse: ylberë, bollëk, pjata gargantueliane, në veriun gjuhësor të së ardhmes fekstin fjala e ylltë “integrim”. Por jo çdo gjë që fekstin përbën progres, dhe jo çdo bark xixëllonje është turbinë hidrocentrali. Gjëja më e kollajtë në këtë vend është kapërcimi i pragjeve dhe sinoreve.

Është një kapërcim që bëhet me lehtësinë e një fantazme dhe kollajllëkun e një somnabuli. Shkrimtari mund të gdhihet deputet dhe deputi i sotëm është hiçkushi i nesërm, dhiari mund të bëhet kryetar bashkie dhe derrari ministër, shkurt Gabrieli mund të bëhet Luçiferr dhe anapodha. Hyhet në realiete të tjera të hazartë me lehtësinë e ngjalave për të kaluar nga lumenjtë në dete dhe oqeane. Gjithçka, pra, duket e kokolepsur, e ngatërruar, e kthyer në baltën zanafillore. Bash në atë kohë kur “toka ishte e shkretë dhe e zbrazët; kur terri mbulonte humnerën dhe fryma e Hyjit endej përmbi ujra. Hyji tha: “Të bëhet drita”. Të bëhet, por ku është Hyji, se? Netëve qytetet tona i pllakos errësira, një errësirë e denjë për fantazmat: Enverin, Mehmetin, Beqirin. Antisimetria e drejtuesve të sistemit që po ndërtojmë! Ata s’ e kanë fare të vështirë të ngjiten redaksive të TV-ve, gazetave. Në çastet e zgjimit shoqëria e kupton se imazhe dhe mirazhe të këtilla janë përbindësha që mëtojnë mëlçinë e saj. Atëhere fillon arratisja prej tyre. Tek po ikën ashtu, o këmbë ku jini, për paradoks, në vend të flakë prej vetes gjërat më të rënda, flak ato më të lehtat: bizhu, lule, qelqurina. Bash në këtë çast shoqëria i ngjan pëllumbit që, për t’ i shpëtuar kafshimit të gjarpërit, e kupton se duhet të bëjë diçka nga vetja kurban. Është një ritual që e bëjnë dhe shumë gjallesa të tjera. Pikërisht kultura e këtij vëndi, është hiseja e bërë kurban për përbindëshin. Kësisoj na duhet pak kohë sa të kqyrrim llahtarën e tmerrtë dhe gjurmët e dhëmbëve në mishin e freskët të saj, pra, na duhet të flasim një herë tjetër ..