Përditë po shohim gjithnjë e më kjartë se Shqipëria është vendi i Migjenit,  vend nga ku në vend të fijeve të barit mbijnë qimet e derrit të egjër, dhe, në  mos ndodhtë kështu, do të buisin prej saj gjemba të zinj iriqash deti, gjithfarë  telash me gjemba, etj. Vend i absurdit dhe i mrekullisë njëherësh, ajo duket se  s´e pëlqen normalitetin, ndaj preferon të të rezervojë ose majën më të lartë, ose   humnerën krusmuese. Shtrati dhe djepi i gjallesave të gjithëfarëshme, ajo rrit  edhe Luigj Gurakuqin edhe Anastas Angjelin. I pari, një nga ata idealistë, që  ndonëse ministër financash nën mbretërinë e Zogut, i duhej t´i merrte borxh  dhjetë franga borxh Patër Anton Harapit për të shkuar nga Shkodra në Tiranë.
  I dyti ministër i Nanos që, para disa vitesh firmoste borxhin e jashtëm të  Shqipërisë me një stilolaps floriri, ndërkohë që borxhdhënënësi, ministri homonim  italian, kishte një stilolaps të rëndomtë kauçuku.
     Këtë vend e qeverisin ca njerëz buçkaranë, që iu shkëlqejnë faqet si  paparunë, njerëz të bindur idiotësisht tek aftësitë e vetes, njerëz të  shëndetshëm si kuajt, pa strese dhe neuroza, shkurt rodina e hajemëdhenjve  dhe atyre që po t´iu hapësh tepelekun e kokës mund t´iu gjesh në vend të truve  një shirit derri të gjatë gjer në dymbëdhjetë metra. Ja janë shi ata që e  pllenojnë këtë tokë me farë gjëmbash prej lëkurës së tyre derrërore. Herë- herë  të duket se me ta gjithçka është e kotë, se, ngaqë e kanë mëndjen tek korita e  krundeve, s´ia vlejnë as fjalët, as debatet, as këshillat. Atëhere të kapllon  melankolia e trumcakut të Migjenit dhe të vjen të plandosesh shakull mbi këtë  realitet gjembëror (prej qimesh derri, a gjembash iriqi).
    "Bukë dhe lojra", ky ishte jo vetëm sllogani, por edhe realiteti i njerit prej diktatorëve të Romës, Korneliusit. Toidhjo ishte edhe tek ne në kohën e Diktaturës. Kujtoni tifozerinë e marrë pas ekipeve të futbollit, veçanërisht kur luante kombëtarja. Thirrjet patetike: "E kuqja, e kuqja do të fitojë", thirrje që kishin edhe nëntekstin absurd ideologjik, kishin efektin e një opiumi për të harruar krusmimin, burgjet, internimet.
    Por farërat nga të cilat mbijnë qime derri janë brenda mitrës së kësaj toke. Jo më larg se disa muaj më parë kryeministri i Shqipërisë pozonte tifozin e dalldisur në stadiumet e Irlandës dhe Zvicrës. Në qafë mbante një shall me ngjyrat e flamurit kombëtar. Diktatori romak që përmendëm kishte gastronomë që i niste në të gjithë cepat e botës për t´i këndellur shijet. Fatura e një drekë të shtruar për dy miq të tij ishte njëzetë e gjatë mijë franga. Kishte në meny gjuhë zogu, tru palloi, etj. Përrallore, apo jo? Ja dhe paralelja tjetër: kryeministri shqiptar i bën pushimet me një jaht luksoz në Mesdhe, organizon dreka e darka të buhishme dhe gjithë fatura e çkëthjeve e ka vlerën gjashtëqind mijë eurove. A thua është kryeministri i vendit më të pasur të botës dhe jo i këtij vendi që është bërë kërnallë e karkërimë. Dhe për të gjitha këto, ta hajë dreqi ta hajë, askush s´i thotë plaç me gojë.
    Është e sigurt që si kryeministrit, si politikanëve të tjerë më të ulët, s´iu vjen turp që vijnë nga një vend ku në vend të barit mbijnë qimet e ashpëra të derrit. Turp iu vjen prej popullit të tyre të varfër e fukara, atij populli që duhet të gdhihet para ambasadave për një vizë, që duhet të flejë në sediljet e makinave në doganat tona, etj, etj. Në biseda me homologët e huaj ata kërkojnë të bien në sy, të veçohen, të shfaqin sqimë, kinse janë ndryshe nga njerëzit që iu kanë dhënë votat, duke u bërë kështu gazi i botës. Dhe homologët ngrenë supet dhe u nxjerrin gjuhën nga pas.
    E mira dhe e keqja në këtë vend janë mpleksur e bashkëjetojnë çuditshëm, duke i mbushur degët e pemës së ekzistencës me ca fryte verdhanë, që kanë herë forma foljore e herë ndajfoljore si "çka!", "shtyje, ta shtyjmë", "ja, ashtu-ashtu", e plot të tjera. Nëse do të ishte ndarë gruri nga mollulla, fara nga egjëra, nëse komunizmi do të ishte shenjuar si një e keqe universale, atëhere shumë gjëra do të ishin ndryshe. Të paktën s´do kishte njerëz që të kreshpëronin qimet dhe të krenoheshin me të qenurit komunist, me faktin ulëritës të zjarrvënësit të bashkive, hipotekave, gjykatave. Ne e dimë mirëfilli se shumë prej këtyre zavallëve kanë zënë vend në administratën shtetërore pikërisht duke tundur si diplomë pishtarët e flakës.
    Por ka edhe më. Ka vazhdimisht një triumf të së keqes në këtë vend ku rriten qimet e derrit. Ja disa vargje nga folklori: Pritmë, o Isuf beu, pritmë,/ në të zënça s´ke të mirë, /mëlçinë kam për të ta grirë... Dhe të mendosh se ky sadizëm i kulluar është përfshirë në tekstet mësimore, në këngët popullore, në kritikat soc-realiste. Është triumfi i rajasë kundër të kulturuarit. Historia e një kombi është historia e klasave të pasura të tij. Ku janë muzeumet për feudalët e famshëm shqiptarë, për bushatllinjtë, muzakajt, qyprillinjtë? Kërkundi. Vazhdohet vetëm të kërkohen triko të shpuara nga plumbat e gjermanit, të cilat, mundësisht, të jenë të lyera me boja të kuqe.
    Kjo gjendje e bën dhe më melankolike dëshirën vetëvrasëse të trumcakut. Dhe ndonjëherë kur shpirti na bëhet zeher mendojmë se stërgjyshërit tanë aty poshtë (shpirti iu prehtë në paqe), s´kanë qenë dhe aq të lavdishëm. Dhe brenda tumbulave të varreve ata tjetërsohen në iriqë paqësorë, gjëmbat e të cilëve e mbushin tejendanë këtë tokë ku jetojnë pasardhësit... BALIL GJINI

BALIL GJINI

Ky shkrim eshte botuar ne muajin maj 2003